Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 2022
20.9 C
Argostoli

kefaloniastatus@gmail.com

Εφημερεύοντα Φαρμακεία

spot_img

ΜΕΝΟΥ / ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

“Πήγαμε στη Μ. Ασία, για να φύγουμε διωγμένοι και ταπεινωμένοι και φορτωμένοι με ένα νέο πρόβλημα”

Εικόνα άρθρου: Πέτρος Πετράτος και Τμήμα της XII Μεραρχίας κατά τη διάρκεια πορείας. Συλλογή Μικρασιατικής Εκστρατείας / Αρχείο ΕΡΤ.

Το κείμενο της ομιλίας του Πέτρου Πετράτου, που έγινε στο Αργοστόλι, στις 1-8-2022, στο πλαίσιο εκδηλώσεων του Δήμου Αργοστολίου για τη Μικρασιατική Καταστροφή και το Προσφυγικό Ζήτημα.

Ξεκινώ με έξι παραδοχές, τρεις γενικές και τρεις ειδικότερες:

–Παραδοχή πρώτη: όταν μιλάμε για Μικρασιατική Καταστροφή πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτή συνδέεται με το λεγόμενο Μικρασιατικό Πόλεμο.

–Παραδοχή δεύτερη: Και ο Μικρασιατικός Πόλεμος είναι άμεση συνέπεια της Συνθήκης των Σεβρών, η οποία ήρθε να κανονίσει τον κόσμο μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

–Παραδοχή τρίτη: Και ο μεταπολεμικός κόσμος τακτοποιείται με φόντο τον εμφύλιο πόλεμο στη νεαρή τότε Σοβιετική Ρωσία (1918-1921) και την επέμβαση των δυτικών κρατών για την κατάπνιξη της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Επομένως, το θέμα που απόψε εδώ μας απασχολεί πρέπει να ενταχθεί μέσα στο ευρωπαϊκό και γενικότερα το παγκόσμιο πλαίσιό του. Ο Ελληνοτουρκικός Μικρασιατικός Πόλεμος του 1919-1922 υπήρξε αναμενόμενη εξέλιξη, οργανικό δηλαδή κομμάτι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι τρεις ειδικές παραδοχές σχετίζονται με την εσωτερική κατάσταση στην Ελλάδα:

–Παραδοχή πρώτη: Στην Ελλάδα επικρατεί ο Διχασμός – βρίσκονται σε σφοδρή αντιπαράθεση οι δύο μεγάλοι αστικοί κομματικοί σχηματισμοί της εποχής, οι βενιζελικοί και οι φιλοβασιλικοί. Με άλλα λόγια υφίσταται μια βαθιά πολιτική κρίση, που και ταξικά χαρακτηριστικά έχει και διαστάσεις εμφυλίου πολέμου απέκτησε σε κάποιες φάσεις της.

–Παραδοχή δεύτερη: Το εργατικό κίνημα βρίσκεται σε οργανωτική αναδιάταξη από τις αρχές της δεκαετίας του 1910, ενώ το νέο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (ΣΕΚΕ), παρά τη μικρή εκλογική του δύναμη γίνεται υπολογίσιμος παράγοντας στο πολιτικοκοινωνικό παιχνίδι.

–Παραδοχή τρίτη: Μέσα σε όλη αυτήν τη ρευστή κοινωνική-πολιτική κατάσταση εμπλέκεται κατά τρόπο επίσημο και η Εκκλησία της Ελλάδας, καθώς ο τότε αρχιεπίσκοπος Αθηνών πρωτοστάτησε στο γνωστό «Ανάθεμα» κατά του Βενιζέλου, ενώ ο αντικαταστάτης του  Μελέτιος προσπάθησε να ισορροπήσει τα πράγματα.

Επομένως, κρίση, διχασμός, σύγκρουση σε όλα τα επίπεδα, σύγκρουση με ποικίλες διαστάσεις. Και όλα αυτά να συνυφαίνονται με το λεγόμενο εθνικό όραμα της Μεγάλης Ιδέας, που δημιουργούσε προσδοκίες για σημαντική διεύρυνση των συνόρων.

Θα προσπαθήσω, στη συνέχεια, να διατυπώσω με απλό και κατανοητό τρόπο την κατάσταση εκείνης της εποχής, μέσα στα πραγματικά της πλαίσια, τεκμηριωμένη κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Θα πούμε κάποιες αλήθειες, που μπορεί να μας στενοχωρούν, αλλά δεν μπορεί να τις αγνοούμε, αν πράγματι μας ενδιαφέρει η ουσία των γεγονότων. Θα μας απασχολήσει το ερώτημα πώς φτάσαμε, γιατί πήγαμε στη Μ. Ασία. Πάντως, καλό είναι να έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας ότι η ιστορική έρευνα, η Ιστορία γενικότερα δεν έρχεται να δικάσει και να καταδικάσει τους δράστες, τους πρωταγωνιστές εκείνων των γεγονότων. Έγνοια μόνιμη της Ιστορίας είναι να προσπαθεί να καταλάβει τι έγινε, πώς έγινε και κυρίως γιατί έγινε το συγκεκριμένο γεγονός και ποιες ήταν οι συνέπειές του στην παραπέρα συνέχιση της κοινωνικής ζωής.

 Μονάδα πεζικού του ελληνικού στρατού στο Δορύλαιο (Εσκί Σεχίρ), 6/7/1921. Συλλογή Μικρασιατικής Εκστρατείας / Αρχείο ΕΡΤ.


Ο αποικιακός ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών χωρών, που είχε κλιμακωθεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, οξύνθηκε επικίνδυνα στις αρχές του 20ού αιώνα. Εκτός από την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Ρωσία, νέοι τώρα διεκδικητές έχουν εμφανιστεί στη διανομή πηγών και αγορών: η Ιταλία, η Γερμανία, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία. Άλλωστε σε αυτήν τη λογική του ανταγωνισμού και της διανομής εντάσσεται και ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918).

Δεν πρέπει, ωστόσο, να ξεχνάμε ότι η Εγγύς Ανατολή ήταν από τις πιο πλούσιες περιοχές του κόσμου σε κοιτάσματα πετρελαίου και σημαντικός κόμβος συγκοινωνιών και σταυροδρόμι τριών ηπείρων (Ευρώπη, Ασία, Αφρική), κάτι που όξυνε τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις ακόμη και μεταξύ των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Και ερχόμαστε στη δική μας περιοχή: στα Βαλκάνια και στην Αν. Μεσόγειο, την Εγγύς και Μέση Ανατολή. Στις περιοχές αυτές κυριαρχεί η Οθωμανική Αυτοκρατορία, μια αυτοκρατορία πολυεθνική, πολυθρησκευτική, πολυπολιτισμική. Αξίζει να αναφέρουμε εδώ ότι πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ζούσαν στην Αυτοκρατορία αυτή 2,5 εκατομμύρια Αρμένιοι, 2,7 εκατομμύρια Ρωμιοί (ορθόδοξοι Έλληνες) και αρκετές χιλιάδες Ασσυρίων, Χαλδαίων, Λαζών και Κούρδων. Σημειώνουμε επίσης ότι στην τελευταία Οθωμανική Βουλή συμμετείχαν 27 ορθόδοξοι Έλληνες βουλευτές – ίσως να μην το γνωρίζουν ή να μην το υποψιάζονται οι περισσότεροι – Έλληνες βουλευτές λοιπόν στο οθωμανικό κοινοβούλιο στο πλαίσιο εφαρμογής των τελευταίων μεταρρυθμίσεων του σουλτανικού καθεστώτος.

Αν και βρίσκεται σε κρίση, η Οθωμανική Αυτοκρατορία εξακολουθεί να συντηρείται από την ανεκτική πολιτική κυρίως της Αγγλίας και της Γαλλίας. Οι Αγγλογάλλοι είχαν εξασφαλίσει προνόμια αποικιακού χαρακτήρα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και γι’ αυτό υπερασπίζονταν την ακεραιότητά της. Η πολιτική τους άλλαξε, από τη στιγμή που ο Σουλτάνος συνήψε οικονομικές σχέσεις με τη Γερμανία, ή, για να το πούμε διαφορετικά, όταν η Γερμανία διείσδυσε οικονομικά στο χώρο της Ανατολίας μέχρι τον Περσικό κόλπο: είχε αναλάβει την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Κωνσταντινούπολης-Βαγδάτης με την επιπλέον άδεια να μπορεί να εκμεταλλευτεί το υπέδαφος – το πετρέλαιο, δηλαδή – δεξιά και αριστερά της γραμμής σε βάθος πολλών χιλιομέτρων. Ταυτόχρονα, οι Γερμανοί διείδαν τα προβλήματα που θα τους δημιουργούσαν στην οικονομική τους πολιτική οι Έλληνες κυρίως και οι Αρμένιοι, καθώς παράγοντες αυτών των εθνοτήτων κρατούσαν στα χέρια τους και έλεγχαν το εμπόριο και την οικονομία της Αυτοκρατορίας. Γι’ αυτό και θα προτρέψουν την οθωμανική διοίκηση να απαλλαγεί από αυτές τις εθνότητες, με αποτέλεσμα τους γνωστούς διωγμούς κ.λπ.

Αλλά με τη διείσδυση της Γερμανίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία απειλούνταν τα προνόμια των Αγγλογάλλων. Γι’ αυτό και οι τελευταίοι άλλαξαν στάση: από τώρα και στο εξής θα αντιπαλέψουν την ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας‧ θα επιδιώξουν τη διάλυσή της και τη διανομή των εδαφών της προς όφελός τους. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος θα τους λύσει τα χέρια…

Και ενώ έτσι διαμορφώνεται η κατάσταση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τη δεκαετία του 1910, στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια αυτού του Πολέμου παγιώνεται ο Διχασμός, η ενδοαστική σύγκρουση βενιζελικών και αντιβενιζελικών/φιλοβασιλικών, που πυροδότησε σοβαρές εντάσεις στην ελληνική κοινωνία. Πάντως, η Ελλάδα, η αστική δηλαδή κυβέρνηση του Βενιζέλου – σε αντίθεση με τη φιλοβασιλική παράταξη – με την είσοδό της το 1917 στον Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ προσδοκούσε μερίδιο από την οθωμανική λεία, την οποία στο μεταξύ είχαν μοιράσει μεταξύ τους η Αγγλία, η Γαλλία, η Ρωσία και η Ιταλία. Λίγους μήνες μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Ιανουάριο του 1919, οι πρωθυπουργοί της Αγγλίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ αποφασίζουν να στείλουν ελληνικό στράτευμα στην περιοχή της Σμύρνης, με το τυπικό καθήκον να επιβάλει και να επιτηρήσει την τήρηση της τάξης.

Και ερχόμαστε στο κομβικό ερώτημα: Γιατί πήγαμε στη Σμύρνη; Είναι καιρός να δούμε κατάματα την πραγματικότητα, γιατί διαφορετικά ποτέ δε θα βγάλουμε σωστά συμπεράσματα. Πήγαμε για να απελευθερώσουμε τη Σμύρνη και την ευρύτερη περιοχή της; Πήγαμε για να την προστατεύσουμε; Κι αν ναι, γιατί και από ποιους;

Από τους Ιταλούς και από τους Τούρκους τσέτες. Από τους πρώτους, στους οποίους με μυστική συμφωνία είχαν ήδη εκχωρήσει οι χώρες της Αντάντ και την περιοχή της Σμύρνης, για να προσελκύσουν την Ιταλία στη συμμαχία τους το 1915 κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τώρα, όμως, την περιοχή της Σμύρνης την προόριζαν για την Ελλάδα και την υπόσχονταν στον Βενιζέλο, αλλά η Ιταλία αντιδρούσε και εξακολουθούσε να τη διεκδικεί. Επιπλέον, υπήρχαν και οι Τούρκοι τσέτες, άτακτες/αντάρτικες δηλαδή ομάδες, που ενοχλούσαν τους ελληνικούς και γενικότερα τους μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς.

Άλλος είναι, βέβαια, ο ουσιαστικός λόγος, που οι Αγγλογάλλοι θέλουν τον ελληνικό στρατό στην ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης: Και οι δυο χώρες έχουν ήδη μοιράσει μεταξύ τους περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και με δικές τους ολιγάριθμες στρατιωτικές μονάδες δεν μπορούν να ελέγξουν τις περιοχές αυτές – η Αγγλία στα Στενά και η Γαλλία στην Κιλικία, αλλά ούτε είχαν καμιά πρόθεση να διαθέσουν επιπλέον δυνάμεις, καθώς οι στρατιώτες τους ήταν κουρασμένοι από τον Πόλεμο. Γι’ αυτό κάλεσαν τους Έλληνες να αναλάβουν αυτόν το ρόλο, δηλαδή να αποτελέσουν το αντίβαρο στη στρατιωτική δράση του Κεμάλ. Άλλο τώρα είναι το θέμα το πώς η βενιζελική και στη συνέχεια η φιλοβασιλική πλευρά παρουσίασε στον ελληνικό λαό αυτήν τη συμμετοχή: την έντυσε με τα εθνικά χρώματα της Μεγάλης Ιδέας, της δίκαιης επέκτασης των συνόρων κ.λπ. κ.λπ.

Είχε, στο μεταξύ, προηγηθεί η ελληνική συμμετοχή στην ιμπεριαλιστική επέμβαση των δυτικών χωρών στην Ουκρανία τον Ιανουάριο του 1919 εναντίον της Οκτωβριανής Επανάστασης. Μα γιατί πήγαμε στην Ουκρανία;  Ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα μπήκε αργά στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1917, και αυτό δεν ήταν καλό για την ευόδωση των εθνικών της διεκδικήσεων. Βρέθηκε, όμως τρόπος να προσφέρει τις υπηρεσίες της, δηλαδή τα όπλα και το αίμα του στρατού της, ώστε να αναβαθμίσει τη θέση της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ύστερα – προσέξτε – από απαίτηση της γαλλικής κυβέρνησης στάλθηκε το ελληνικό στράτευμα στην Ουκρανία.

 III Μεραρχία. Οπλίτες σε πέτρινη κρήνη ανεφοδιάζονται με νερό. Συλλογή Μικρασιατικής Εκστρατείας/ Αρχείο ΕΡΤ.


Αξίζει στο σημείο αυτό να αναφέρουμε τι τηλεγράφησε ο Βενιζέλος από το Λονδίνο στον Έλληνα πρέσβη στο Παρίσι Άθω Ρωμάνο (από το Ληξούρι): «Παρακαλώ δηλώσατε στον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών [της Γαλλίας] ότι ο ελληνικός στρατός είναι στη διάθεσή τους και δύναται να χρησιμοποιηθεί διά κοινό αγώνα πανταχού, όπου η αποστολή του κρίνεται αναγκαία»… Να το ξαναδιαβάσω: «ο ελληνικός στρατός είναι στη διάθεσή τους και δύναται να χρησιμοποιηθεί δια κοινό αγώνα πανταχού»!!!

Τελικά, τα ελληνικά τμήματα θα αναγκαστούν να φύγουν ταπεινωμένα από τη νότια Ρωσία. Και τον Ιούνιο του 1919 θα σταλούν στο μικρασιατικό μέτωπο, όπου θα συναντήσουν το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα, το οποίο από τις 2 Μαΐου 1919 έχει αποβιβαστεί στη Σμύρνη. Πήγαμε, μας πήγαν δηλαδή στη Σμύρνη … μέσω Ουκρανίας. Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα. Και δεχτήκαμε να πάμε στη Σμύρνη χωρίς καν να έχουμε εξασφαλίσει στοιχειώδεις εγγυήσεις για τους εκεί ελληνικούς πληθυσμούς.

Αυτήν, λοιπόν, την πραγματικότητα, που σήμερα την αποδέχεται ανεπιφύλακτα στο σύνολό της σχεδόν η ιστορική έρευνα, τότε καμιά πλευρά των αστικών πολιτικών δυνάμεων της χώρας μας δεν την ομολόγησε. Ενώ τη γνώριζε πολύ καλά, την έκρυψε από τους Έλληνες πολίτες. Αυτήν την τακτική των Συμμάχων τη διείδε καθαρά και την αποκάλυψε μόνο το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας, το ΣΕΚΕ: Διαφώνησε με την αποστολή εκστρατευτικού σώματος και εξηγούσε ότι η Ελλάδα με αυτόν τον τρόπο μετατρεπόταν σε τραγικό χωροφύλακα/επιστάτη των ξένων συμφερόντων στη Μ. Ασία. Δεν ήταν η ικανοποίηση εθνικών διεκδικήσεων ούτε καν η προστασία των ελληνικών πληθυσμών της Μ. Ασίας που οδήγησε το ελληνικό στράτευμα στη Μ. Ασία. Ήταν ένας τυχοδιωκτισμός που έστειλε τον ελληνικό στρατό στη Μ. Ασία, για να δράσει στην πράξη ως αιχμή του δόρατος στον ιμπεριαλιστικό διαμελισμό της ηττημένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ακόμη και ο Ι. Μεταξάς έκανε λόγο για κατακτητικές διαθέσεις της ελληνικής πλευράς. Να τι γράφει στο Ημερολόγιό του ο Μεταξάς με ημερομηνία 29 Μαρτίου 1921: «[…] ζητείτε την κατάκτησιν εν Μ. Ασία […] Πράγματι πρόκειται περί διαλύσεως της Τουρκίας και εγκαθιδρύσεως του κράτους μας επί των χωρών της». Συνεχίζει ο Μεταξάς: «[…] εις την περί την Σμύρνην χώραν είμεθα εθνολογικώς μειονότης. Εις δε το εσωτερικόν της Μ. Ασίας ολίγιστον πληθυσμόν ιδικόν μας έχομεν». Και είχε δίκιο. Σύμφωνα με την απογραφή που διενέργησε η Διεύθυνση της Ελληνικής Διοίκησης Εσωτερικών της Ελληνικής Διοίκησης Σμύρνης το 1921 οι Έλληνες της υπό ελληνική διοίκηση περιοχής της Μ. Ασίας (σαντζάκια Σμύρνης, Μαγνησίας και Μπαλουκεσέρ) ήταν 425.805 σε σύνολο 1.034.878, δηλαδή το 41,14%.

Εκεί στη Σμύρνη η ελληνική στρατιωτική δύναμη ανέλαβε τον έλεγχο της πόλης και της ευρύτερης περιοχής. Η υποδοχή από το ελληνικό στοιχείο της πόλης υπήρξε ενθουσιώδης. Η ελληνική στρατιωτική παρουσία όμως προκάλεσε επεισόδια, που προήλθαν τόσο από την ίδια όσο και, λόγω αντίδρασης, από την τουρκική πλευρά, την οποία παρακινούσαν και οι Ιταλοί, καθώς υποψιάζονταν τον περιορισμό της επιρροής τους στη συγκεκριμένη περιοχή. 163 ήταν οι πρώτοι νεκροί και τραυματίες (τα 2/3 Τούρκοι και 1/3 Έλληνες) και η ειδική Διασυμμαχική Επιτροπή θα καταλογίσει στην ελληνική πλευρά την ευθύνη για την αιματοχυσία στη Σμύρνη.  Βιαιοπραγίες σημειώθηκαν και κατά την είσοδο του ελληνικού στρατού στο Αϊδίνιο, στη Μενεμένη κ.α.

Ας μη μας φαίνονται παράξενα όλα αυτά. Ήδη από τον Ιούλιο του 1919 – τρείς μήνες μετά την απόβαση στη Σμύρνη – ο Βενιζέλος εκφράζει την ανησυχία του για τις αιματηρές αντεκδικήσεις: «Η θέσις μας εν Σμύρνη από ημέρας εις ημέρας καθίσταται πολιτικώς επισφαλεστέρα εκ των παρεκτροπών του στρατού μας», γράφει στον υπουργό Εξωτερικών Αλ. Διομήδη. Και τα πράγματα θα χειροτερέψουν όταν η διακυβέρνηση της χώρας θα περάσει στα χέρια των φιλοβασιλικών. Τρία χρόνια αργότερα θα αναγκαστεί να παραδεχτεί ο Βενιζέλος ότι η ελληνική πλευρά υπήρξε «ηθικώς τρομερά μειωμένη, ένεκα των εμπρησμών και άλλων βιαιοπραγιών εις ας εξετράπη ο στρατός μας εν Μ. Ασία». Αυτά κι άλλα παρόμοια μπορεί να διαβάσει ο καθένας στο Αρχείο Ελ. Βενιζέλου, που απόκειται στο Μουσείο Μπενάκη, στην Αθήνα.

Βέβαια, άμεση ήταν η απάντηση της τουρκικής πλευράς: αντεκδικήσεις κατά των χριστιανικών πληθυσμών από τα τουρκικά, άτακτα και τακτικά, ένοπλα σώματα τόσο στη δυτική Μ. Ασία και την ενδοχώρα της όσο και στον Πόντο. Οι άνδρες των ελληνικών χωριών, που βρίσκονταν κοντά στην πολεμική ζώνη εκτοπίζονταν στα ενδότερα της Μ. Ασίας ως προληπτικό στρατιωτικό μέτρο, το οποίο θα επαναληφθεί όλη την επόμενη διετία κατά την προέλαση του ελληνικού στρατού προς Νικομήδεια μέχρι και Σαγγάριο. Αλλά αυτήν την τουρκική αντίδραση δεν την υποψιάζονταν οι Έλληνες επιτελείς; Και τι έκαναν γι’ αυτούς τους πληθυσμούς; Απλώς τους εξέθεσαν στο φανατισμό των Τούρκων, καθώς η αναμέτρηση έπαιρνε τη μορφή πολέμου εξόντωσης. Ακόμη αγριότερη πολιτική εφαρμόστηκε από την τουρκική πλευρά μετά τον Ιούνιο του 1921 στον Πόντο για την καταστολή του εκεί ελληνικού αντάρτικου.

Στο μεταξύ, η παρουσίαση ξένων στρατευμάτων – Άγγλοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Έλληνες – στα εδάφη της οθωμανικής Μ. Ασίας έχει εξάψει τον εθνικισμό των Τούρκων. Ο Κεμάλ έχει διαχωρίσει τη θέση του από τη σουλτανική πολιτική και ξεκινά την οργάνωση αντάρτικου κινήματος εναντίον των ξένων, που επιβουλεύονταν περιοχές της πατρίδας του. Ο ίδιος μάλιστα δήλωνε ανοιχτά την αντίθεσή του προς τη Συνθήκη των Σεβρών, η οποία διέλυε την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παρόλο που ο ίδιος είχε αποδεχτεί την επικείμενη εδαφική μείωση της πατρίδας του, ήταν ωστόσο αποφασισμένος να διεκδικήσει συγκεκριμένες περιοχές-κλειδιά για τη μεταπολεμική πορεία της οικονομίας της, όπως η Μοσούλη (με τα πετρέλαιά της), τα Στενά του Βοσπόρου (με τη σπουδαία γεωστρατηγική τους σημασία) και η ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης (που προπολεμικά συγκέντρωνε το 23% του συνόλου της βιομηχανίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ παρήγε το 30% του τουρκικού εισοδήματος).

Οι Σύμμαχοι, για να αντιμετωπίσουν την κεμαλική/τουρκική αντίδραση, από τη μια πλευρά πίεζαν την ελληνική στρατιωτική δύναμη να χτυπά το κεμαλικό αντάρτικο, με αποτέλεσμα να προωθείται όλο και περισσότερο στην ενδοχώρα της Μ. Ασίας, πέρα από την καθορισμένη ζώνη της δικαιοδοσίας της, καλύπτοντας ουσιαστικά τα νώτα των Συμμάχων, και από την άλλη πλευρά ο καθένας από τους Συμμάχους επιδίωκε για λογαριασμό του να εξασφαλίσει τα μεγαλύτερα δυνατά κέρδη, προσπαθώντας να προσεγγίσει τον Κεμάλ, εφόσον έβλεπε ότι αυτός γινόταν ο κυρίαρχος του παιχνιδιού στη διαλυμένη ήδη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Με άλλα λόγια, οι Σύμμαχοι με τις ελληνικές πλάτες εξασφάλιζαν μεθοδικά τα ιμπεριαλιστικά τους κέρδη στην Ανατολή. Και πώς επιτεύχθηκε αυτό;

Ενώ το ελληνικό στράτευμα χτυπιόταν με το κεμαλικό αντάρτικο στο εσωτερικό της Μ. Ασίας και προχωρούσε προς την Άγκυρα, για να αναγκάσει τον Κεμάλ να υποχωρήσει – φρούδες ελπίδες – οι Σύμμαχοι υπόγραφαν ο ένας μετά τον άλλον συμφωνίες με τον Κεμάλ, εγκαταλείποντας το παλιό ευνοούμενό τους, τον Σουλτάνο. Το Μάιο του 1921 οι Σύμμαχοι κήρυτταν την «ουδετερότητά» τους στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο – κι ας ήταν εκείνοι  που μας είχαν σπρώξει σ’ εκείνο τον Πόλεμο. Μέσα στον Οκτώβριο του 1921 και οι Γάλλοι και οι Ιταλοί με βάση τις συμφωνίες ανακαλούσαν τις στρατιωτικές τους μονάδες από τα μικρασιατικά εδάφη, παίρνοντας σε αντάλλαγμα οικονομικές διευκολύνσεις και προνόμια και ενισχύοντας εξοπλιστικά τον Κεμάλ. Την ίδια εποχή υπογραφόταν συμφωνία συνεργασίας μεταξύ του Κεμάλ και των τριών Σοβιετικών Δημοκρατιών του Καυκάσου (Γεωργίας, Αρμενίας και Ατζερμπαϊτζάν): ο Κεμάλ τους παραχωρούσε μικρασιατικά εδάφη και εκείνες τον ενίσχυαν  με τον απαραίτητο εξοπλισμό.

Έτσι λοιπόν, έχοντας εξασφαλίσει τα νώτα του ο Κεμάλ και δυναμωμένος στρατιωτικά και διπλωματικά έριξε όλο του το βάρος εναντίον των Ελλήνων. Και τούτο, γιατί για τον Κεμάλ και το εθνικό κίνημά του ο κύριος εχθρός του ήταν ένας, οι Έλληνες, που είχαν πολύχρονη παρουσία στο χώρο της Μ. Ασίας, και όχι οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες, αφού εξασφάλισαν τα αποικιακά τους συμφέροντα, έπαψαν να ενοχλούν τον Κεμάλ. Και αυτό το στοιχειώδες δεν μπόρεσαν να το δουν ή έκαναν πως δεν μπόρεσαν να το δουν οι αστοί κυβερνήτες της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να θυσιάσουν 800.000 περίπου νεκρούς – με τραγική φιγούρα το μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο – και να δημιουργήσουν 1.500.000 πρόσφυγες για την εξασφάλιση όχι των εθνικών διεκδικήσεων αλλά των αποικιακών συμφερόντων των Δυτικών Συμμάχων στη διαλυμένη Οθωμανική Αυτοκρατορία…

Πήγαμε στη Μ. Ασία, για να φύγουμε διωγμένοι και ταπεινωμένοι και φορτωμένοι με ένα νέο πρόβλημα, τον ξεριζωμό εκατοντάδων ελληνικών πληθυσμών από τις πατρογονικές εστίες τους και την αποκατάσταση αυτών των προσφύγων στην ελληνική επικράτεια. Μια άλλη τραγωδία ξεκινούσε για χιλιάδες ομοεθνείς μας…

Πέτρος Πετράτος

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

error: Το περιεχόμενο προστατεύεται