Σύνοψη της παρουσίασης της Αλεξάνδρας Κ. Μαρίνου, Δικηγόρου Κεφαλονιάς και Υπ. Διδάκτορος του Τμήματος Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, σε Συνέδριο του Τ.Ψ.Μ.Ε. στο Αργοστόλι στις 19.5.2026
Η χρήση των κρυπτονομισμάτων σε πολεμικές συρράξεις
Το ανθρώπινο είδος, παρά τις κατ’ επανάληψη τραγικές εμπειρίες του παρελθόντος, εξακολουθεί και διεξάγει πολέμους. Η ραγδαία εξέλιξη των κρυπτονομισμάτων και των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων έχει ξεπεράσει τα όρια μιας απλής τεχνολογικής καινοτομίας, εισχωρώντας πλέον και στο πεδίο της μάχης. Σ’ ένα σύγχρονο περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας και συγκρούσεων, τα crypto λειτουργούν ως εναλλακτικός διάδρομος μεταφοράς αξίας. Είναι γρήγορος, ξεπερνά τα σύνορα και αντέχει όταν καταρρέουν οι τράπεζες. Ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί πλήρως.
1. Γιατί τα κρυπτονομίσματα «ταιριάζουν» στον πόλεμο;
Οι πολεμικές συρράξεις παραλύουν την οικονομία. Οι τράπεζες κλείνουν, τα δίκτυα πληρωμών αντιμετωπίζουν δυσχέρειες ή παγώνουν και οι έλεγχοι κεφαλαίων αποτρέπουν τις συναλλαγές. Σε τέτοιες ανθρωπιστικές κρίσεις, η ταχύτητα είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν αμεσότητα στις συναλλαγές, ακόμη και σε διασυνοριακό επίπεδο, χωρίς την ανάγκη ενός κοινού, παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. H τεχνολογία στην οποία βασίζονται (blockchain) έχει ως βασικό χαρακτηριστικό την κρυπτογράφηση. Πολύ συνοπτικά – θεωρητικά: Το blockchain είναι ένα κατανεμημένο σύστημα. Όλοι οι κόμβοι που συμμετέχουν στο δίκτυο έχουν ίσα «δικαιώματα» και «υποχρεώσεις», αποθηκεύουν τον ίδιο όγκο πληροφοριών και είναι όλοι συνδεδεμένοι μεταξύ τους. Σ’ ένα δίκτυο blockchain, ο καθένας μπορεί να κάνει καταχωρίσεις και αυτές οι καταχωρίσεις πρέπει να επικυρωθούν από άλλους χρήστες για να προστεθούν στο μπλοκ. Γι’ αυτόν το λόγο, το blockchain περιγράφεται ως τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (Distributed Ledger Technology – DLT).
2. Η πρώτη όψη: Ανθρωπιστική βοήθεια και επιβίωση
- Άμεσες Δωρεές: Μετά το 2022, η κυβέρνηση της Ουκρανίας αλλά και ιδιωτικές πρωτοβουλίες συγκέντρωσαν εκατομμύρια δολάρια σε crypto ως παράλληλο κανάλι ενίσχυσης. Αντίστοιχα, η UNICEF έχει δημιουργήσει ειδικό “CryptoFund” για παιδιά σε κρίση, ενώ το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Σίτισης του ΟΗΕ χρησιμοποιεί την τεχνολογία του blockchain μέσω του δικτύου “Building Blocks” για να μοιράζει με ασφάλεια ανθρωπιστική βοήθεια.
- Πλούτος χωρίς… βαλίτσα: Ένας εκτοπισμένος ή πρόσφυγας που εγκαταλείπει το σπίτι του, αν γνωρίζει τους κωδικούς του ψηφιακού του πορτοφολιού, μεταφέρει την περιουσία του στο μυαλό του. Δεν κινδυνεύει να του κλέψουν μετρητά. Αυτό φάνηκε καθαρά στο Αφγανιστάν το 2021 μετά την επικράτηση των Ταλιμπάν, αλλά και στον πρόσφατο εμφύλιο του Σουδάν το 2023 όπου το τραπεζικό σύστημα κατέρρευσε.
3. Η Σκοτεινή Όψη: Όπλα, τρομοκρατία και παραπληροφόρηση
Τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά —ταχύτητα και ευελιξία— κάνουν τα κρυπτονομίσματα ελκυστικά και για το έγκλημα:
- Χρηματοδότηση τρομοκρατίας: Οργανώσεις (Χαμάς, Χεζμπολάχ, ISIS κλπ) έχουν χρησιμοποιήσει κατά καιρούς ψηφιακά νομίσματα για να παρακάμψουν ελέγχους. Αν και το blockchain αφήνει ίχνη, οι εγκληματίες χρησιμοποιούν δαιδαλώδεις διαδρομές για να κρυφτούν. Πρόσφατα, οι ισραηλινές αρχές και διεθνείς οργανισμοί όπως η Europol προχώρησαν σε δεσμεύσεις τέτοιων λογαριασμών.
- Μαύρη Αγορά και εξοπλισμοί: Στη Συρία, παραστρατιωτικές ομάδες χρησιμοποίησαν crypto για να σπάσουν το διεθνές εμπάργκο, αγοράζοντας από στολές μέχρι drones.
- Ο Πόλεμος της πληροφορίας: Λιγότερο ορατή αλλά εξίσου επικίνδυνη είναι η χρήση των crypto για τη χρηματοδότηση της προπαγάνδας. Ρωσικά στρατιωτικά blogs (όπως το Rybar) και δίκτυα παραπληροφόρησης που συνδέονται με το Ιράν, εντοπίστηκαν να δέχονται crypto για να συντηρούν servers και να διαδίδουν παγκοσμίως ψευδείς ειδήσεις, συχνά κατασκευασμένες με Τεχνητή Νοημοσύνη.
4. Πού πηγαίνουν τα «πολεμικά» κρυπτονομίσματα;
Σύμφωνα με μια σύνοψη στοιχείων από διεθνείς εταιρείες ανάλυσης (Chainalysis, TRM Labs), η χρήση των crypto σε περιβάλλοντα κυρώσεων και πολέμου κατανέμεται ως εξής:
- 55%: Παράκαμψη διεθνών κυρώσεων (π.χ. από κράτη όπως η Ρωσία και το Ιράν).
- 25%: Αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού (drones, διόπτρες κ.λπ.).
- 15%: Απευθείας χρηματοδότηση εξτρεμιστικών οργανώσεων.
- 5%: Ανθρωπιστική βοήθεια και δωρεές προς πληγέντες.
5. Σχόλιο – συμπέρασμα
Τα κρυπτονομίσματα στον πόλεμο δεν είναι θεωρητική λεπτομέρεια, αλλά πραγματικότητα. Αν τα αντιμετωπίσουμε μόνο ως απειλή, κλείνουμε μια δίοδο που υποστηρίζει ανθρώπους σε στιγμές καταστροφής. Αν τα δούμε μόνο ως λύση, εθελοτυφλούμε μπροστά στη χρηματοδότηση της βίας.
Το μεγάλο στοίχημα για τη διεθνή κοινότητα και τις Αρχές δεν είναι αν θα υπάρχουν κρυπτονομίσματα στις συρράξεις — καθώς αυτό είναι δεδομένο — αλλά αν θα καταφέρουν να χτίσουν θεσμούς που θα ενισχύουν την ανθρωπιστική τους αξία, μπλοκάροντας ταυτόχρονα την εγκληματική τους χρήση.
Πηγές:
Nikos Daskalakis and Panagiotis Georgitseas «An Introduction to Cryptocurrencies – The Crypto Market Ecosystem», Routledge Taylor & Francis Group, σελ. 10
https://donate.thedigital.gov.ua
https://www.unicef.org/innovation/stories/unicef-cryptofund
https://innovation.wfp.org/blog/blockchain-crypto-assistance-wfp
https://www.cnbc.com/2021/08/21/bitcoin-afghanistan-cryptocurrency-taliban-capital-flight.html
https://www.justice.gov/opa/pr/global-disruption-three-terror-finance-cyber-enabled-campaigns
https://www.elliptic.co/blog/how-hamas-has-utilized-crypto-and-what-may-be-coming
https://www.lawfaremedia.org/article/cryptocurrency-and-dismantling-terrorism-financing-campaigns
https://gemini.google.com/app?hl=el
Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του κειμένου ή τμημάτων του, αποκλειστικά και μόνο υπό την προϋπόθεση της αναφοράς της πηγής και της προσθήκης ενεργού συνδέσμου (link) προς το παρόν άρθρο.
