Άκρως αποκαλυπτική και ενδιαφέρουσα ήταν η τρίτη συνεχόμενη ανοικτή διαδικτυακή εκδήλωση-συζήτηση της Ιακωβατείου Βιβλιοθήκης. Κεντρική ομιλήτρια ήταν η τέως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια της Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, κα Δώρα Μαρκάτου, και το θέμα για το οποίο μας μίλησε ήταν τα «Δημόσια Μνημεία για την Ελληνική Επανάσταση και τους πρωταγωνιστές της», ενώ υπεύθυνη για το συντονισμό ήταν η Δρ Ιστορίας Θεοδώρα Ζαφειράτου.
Στην εισαγωγή της η κα Μαρκάτου έδωσε κάποιους χρήσιμους ορισμούς οι οποίοι διασταυρώθηκαν στη συνέχεια της ομιλίας της μέσα απ’ το περιεχόμενο και τις αναφορές που έγιναν. Τα μνημεία απαθανατίζουν πρόσωπα και γεγονότα του παρελθόντος. Θυμίζουν γεγονότα και στιγμές της ιστορίας στο παρόν. Είναι τα παράγωγα συγκρότησης της μνήμης. Ένας δημόσιος χώρος αντανακλά την κοινωνία που τον απαρτεί.
Εξεπλήρωσε το Έθνος το χρέος του απέναντι στου συντελεστές της ελευθερίας του;
Σε αυτό το ερώτημα που αρχικά θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι ρητορικό, μέσα απ’ την παρουσίαση που είχαμε την τύχη να παρακολουθήσουμε διαπιστώσαμε ότι η απάντηση είναι από δύσκολη έως και επίπονη… Μείναμε άναυδοι όταν διαπιστώσαμε ότι δεν κατασκευάστηκε ποτέ στη χώρα μας κανένα κοινό μνημείο που να τιμά τη μνήμη όλων όσων συμμετείχαν στον αγώνα της ελληνικής επανάστασης!
Μπορεί να ανεγέρθηκαν προτομές, στήλες και ανδριάντες για την ελληνική επανάσταση αλλά πάντα μεμονωμένα, σχεδόν ποτέ με κρατική πρωτοβουλία και με τοπικιστικό υπόβαθρο! Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν αναφερόταν στους αγωνιστές τους 1821 προκειμένου να αποφύγει ακριβώς αυτούς τους τοπικιστικούς ανταγωνισμούς. Όπως για παράδειγμα για το αν ξεκίνησε η επανάσταση απ’ την Πελοπόννησο ή τη Στερεά Ελλάδα ή τις παραδουνάβιες ηγεμονίες…
Μάθαμε απ’ την κυρία Μαρκάτου ότι έγιναν πολλές απόπειρες απ’ το ελληνικό κράτος να κατασκευαστεί ένα κοινό μνημείο. Όλες ναυάγησαν για λόγους που αξίζει ν’ ακούσετε στο βίντεο της εκδήλωσης που ακολουθεί.
Η ομιλήτρια εστίασε σε ορισμένα μνημεία της επιλογής της και τα “απογείωσε” με τις αναλύσεις της. Ενημερωθήκαμε για το μνημείο του “Καραϊσκάκη” στο Φάληρο, για την “Ελληνοπούλα” του Μπονάνου στο Μεσολόγγι, το “Κενοτάφιο των Ιερολοχιτών” που βρίσκεται στο Πεδίον του Άρεως, για τους ανδριάντες του Ρήγα και του Πατριάρχη στα Προπύλαια αλλά και για αρκετά ακόμη δημόσια μνημεία με αναφορά στην ελληνική επανάσταση.
Ακολούθησε πλούσια συζήτηση στο τέλος με αξιόλογες παρεμβάσεις απ’ τους συμμετέχοντες. Μεγάλο ενδιαφέρον είχε η παρέμβαση του προέδρου του Εφορευτικού Συμβουλίου της Ιακωβατείου, Πέτρου Πετράτου, καθώς αναφέρθηκε στους εορτασμούς του 1930 για τα 100 χρόνια από την ελληνική επανάσταση. Τότε είχαμε και στην Κεφαλονιά τοπική επιτροπή εορτασμού, όπως μας είπε ο Πέτρος Πετράτος, στην οποία είχε καθοριστική συμβολή ο Νικόλας Τζουγαννάτος, γραμματέας της επιτροπής, ο οποίος είχε την έξυπνη ιδέα με επιστολή του να καλέσει τις κοινότητες να συζητήσουν ανά περιοχές και να συγκεντρώσουν στοιχεία για τους αγωνιστές του κάθε χωριού. Μπορείτε να δείτε ολόκληρη την παρέμβαση του Πέτρου Πετράτου στο βίντεο τη εκδήλωσης που ακολουθεί.
Η δική μας ερώτηση.
Επειδή πραγματικά μας εντυπωσίασε το γεγονός ότι δεν υπάρχει κανένα κατασκευασμένο μνημείο με κρατική πρωτοβουλία που να τιμά το σύνολο των αγωνιστών του 1821, ρωτήσαμε την κυρία Μαρκάτου αν τελικά τα δημόσια μνημεία για την ελληνική επανάσταση υπηρετούν τον παιδαγωγικό σκοπό τους. Δείτε την ερώτησή μας και την απάντηση της Δώρας Μαρκάτου στο βίντεο που ακολουθεί :
Εν κατακλείδι, η εξαιρετικά πλούσια σε πληροφορίες παρουσίαση της Δώρας Μαρκάτου μας μετέδωσε ένα μέρος απ’ την πολυδιάστατη γνώση της για τα δημόσια μνημεία και την ελληνική επανάσταση. Κλείνοντας θέλουμε να αναπαράγουμε την πρόταση της ομιλήτριας σύμφωνα με την οποία : “Τα μνημεία μιας πόλης είναι η προσωπογραφία της“. Δυστυχώς και σύμφωνα μ’ αυτήν την πρόταση, οι προσωπογραφίες των πόλεών μας είναι από άσχημες μέχρι και τραγικές…
Το kefaloniastatus.gr εκφράζει τα θερμά του συγχαρητήρια τόσο στην κα Δώρα Μαρκάτου – ήταν μία από τις καλύτερες παρεμβάσεις της θεωρούμε – όσο και στους διοργανωτές που κατάφεραν και γέμισαν με συμμετοχές την πλατφόρμα του zoom(άλλοτε γέμιζαν οι αίθουσες…).
Τους ευχόμαστε να συνεχίσουν έτσι δυνατά!
Γιάννης Βαρούχας
Παρακολουθήστε την εκδήλωση-συζήτηση στο σύνολό της απ’ το παρακάτω βίντεο :
