Εικόνα: Ο Γιάννης Βαρούχας ανάμεσα στους τότε Λιμενάρχη και Υπολιμενάρχη Κεφαλληνίας.
Σήμερα επισκέφθηκα το αστυνομικό τμήμα για να ξεκινήσω τη διαδικασία έκδοσης της νέας μου ταυτότητας. Είχα κλείσει ραντεβού μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου πριν από μερικές εβδομάδες και, στο διάστημα που μεσολάβησε, έλαβα δύο υπενθυμίσεις με σαφείς οδηγίες για τα βήματα που έπρεπε να ακολουθήσω πριν από την επίσκεψή μου.
Η προετοιμασία ήταν απλή. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν η έκδοση δύο παραβόλων, άντε τριών για όσους έχουν χάσει την παλιά τους ταυτότητα, καθώς και ένας προαιρετικός έλεγχος στην ορθότητα των στοιχείων σε πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης και πιστοποιητικό γέννησης. Ηλεκτρονικά. Τίποτα περισσότερο.
Φτάνοντας στο αστυνομικό τμήμα, με υποδέχθηκαν νεαρά στελέχη, πιθανότατα δόκιμοι αστυνομικοί, με χαμόγελο, ευγένεια και θετική διάθεση. Ίσως σε κάποιους αυτό να ακούγεται ως μια ασήμαντη λεπτομέρεια. Δεν είναι όμως.
Η αστυνομία οφείλει να είναι θετική και προσιτή προς τον πολίτη. Φιλική. Να χτίζει σχέσεις εμπιστοσύνης με την κοινωνία. Να αφήσουμε οριστικά πίσω εκείνες τις εποχές όπου κάποιοι αστυνομικοί, με ύφος αυστηρότερο κι από τις κλούβες των ΜΑΤ, σε αντιμετώπιζαν σαν ύποπτο πριν καν προλάβεις να μιλήσεις. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στην αστυνομία και τον πολίτη δε βοηθά ούτε την κοινωνία ούτε την ίδια την αποτελεσματικότητα του θεσμού.
Ανεβαίνοντας στον πρώτο όροφο, με περίμενε ο αρμόδιος αξιωματικός. Η συνεργασία ήταν υποδειγματική. Με πλήρη ενημέρωση και σαφή καθοδήγηση στα διαδικαστικά, η διαδικασία εξελίχθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα. Τα παράβολα ήταν ήδη καταχωρισμένα στο σύστημα και δεν υπήρχε κανένα άγχος για το αν έπρεπε να προσκομιστούν σε έντυπη μορφή. Η φωτογραφία λήφθηκε επιτόπου με επαγγελματικό εξοπλισμό, ακολούθησε μια μέτρηση ύψους, μερικές υπογραφές και η διαδικασία ολοκληρώθηκε.
Ο αξιωματικός που με εξυπηρέτησε ήταν άψογος στην ευγένεια, τη συνεργασία και την ουσιαστική παραγωγή έργου. Ήταν από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις όπου φεύγεις λέγοντας «μακάρι να χρειαζόταν να το ξανακάνω σύντομα» και όχι σε δέκα χρόνια, όπως προβλέπει ο νόμος.
Γιατί τα γράφω όλα αυτά;
Γιατί πιστεύω ότι η Ελληνική Αστυνομία μπορεί και έχει όφελος να βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους. Πρέπει να απομακρυνθεί απ’ το συλλογικό υποσυνείδητο η εικόνα του «κακού μπάτσου» και να αντικατασταθεί από την εικόνα του συμμάχου, του ανθρώπου που βρίσκεται εκεί για να βοηθήσει.
Όταν ένας πολίτης χρειαστεί την αστυνομία, πρέπει να αισθάνεται ότι απευθύνεται σε έναν φίλο και προστάτη, όχι σε έναν αντίπαλο. Η εμπιστοσύνη είναι προϋπόθεση της συνεργασίας και η συνεργασία είναι προϋπόθεση της ασφάλειας.
Δυστυχώς, πολλές φορές το υφιστάμενο πλαίσιο δεν επιτρέπει στην αστυνομία να επιτελέσει πλήρως τον ρόλο που θα μπορούσε να έχει σε μια σύγχρονη δημοκρατία. Συχνά εμφανίζεται είτε ως απλός παρατηρητής των εξελίξεων, είτε ως ο μηχανισμός που καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες μιας κρίσης αφού αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί.
Με αφορμή τη σημερινή, απολύτως θετική εμπειρία, καταθέτω μια ευρύτερη σκέψη. Η πρόοδος που παρατηρείται στην εξυπηρέτηση του πολίτη πρέπει να επεκταθεί και στους πιο κρίσιμους τομείς της αστυνομικής λειτουργίας. Η Ελληνική Αστυνομία μπορεί και πρέπει να γίνει ακόμη πιο φιλική, πιο δημοκρατική, πιο χρήσιμη και πιο ουσιαστική για την κοινωνία.
Ένας σύγχρονος δημοκρατικός θεσμός δεν αρκεί να καταστέλλει ή να καταγράφει. Οφείλει να προλαμβάνει, να θεραπεύει κοινωνικές πληγές, όπου μπορεί, και να προστατεύει αποτελεσματικά τους πολίτες. Οφείλει να είναι παρούσα δίπλα τους και όχι απλώς να παρακολουθεί τα γεγονότα από απόσταση.
Όσο περισσότερο η αστυνομία γίνεται μέρος της καθημερινότητας του πολίτη ως σύμμαχος, αρωγός και σημείο αναφοράς, τόσο ισχυρότερος γίνεται ο ίδιος ο θεσμός. Η σημερινή εμπειρία μπορεί να αφορούσε μια απλή διοικητική διαδικασία, όμως έδειξε κάτι πολύ σημαντικό. Η καλύτερη αστυνομία δεν είναι εκείνη που φοβίζει, αλλά εκείνη που εμπνέει σεβασμό, αξιοπιστία, εμπιστοσύνη και την αίσθηση ότι βρίσκεται πραγματικά δίπλα στον πολίτη με αποτελεσματικότητα όταν τη χρειαστεί.
Γιάννης Βαρούχας
