Εικόνα: Αρχείου από τις Βρυξέλλες, kefaloniastatus.gr, © Γιάννης Βαρούχας
διάσημος ψυχαναλυτής Stephen Grosz, στο νέο του βιβλίο Love’s Labour, παρουσιάζει τρεις χαρακτηριστικές περιπτώσεις που πέρασαν από το γραφείο του, αποκαλύπτοντας πώς η σεξουαλικότητα, η αγάπη και οι φόβοι μας είναι άρρηκτα δεμένοι με τα πρώτα μας βιώματα και τις οικογενειακές μας σχέσεις.
Οι αφηγήσεις αυτές φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι διαχειρίζονται τις αντιφάσεις τους και προσπαθούν να βρουν έναν τόπο συμφιλίωσης με τον εαυτό τους.
Η διπλή ζωή του Ματ
Ο Ματ, 47 ετών, πολιτικός σύμβουλος, παντρεμένος με τρία παιδιά, είπε στον Γκρος πως έχει μια ευτυχισμένη οικογενειακή ζωή. Όμως από τα φοιτητικά του χρόνια διατηρούσε ταυτόχρονα σχέσεις με άντρες. Είχε ενημερώσει τη σύζυγό του από την αρχή, η οποία αποδεχόταν την σεξουαλικότητα του, υπό τον όρο να μην εμπλέκεται με άλλες γυναίκες. Για τον ίδιο, η σεξουαλική πράξη με άντρες ήταν η μόνη που ένιωθε «αληθινή».
Ο Γκρος παρατήρησε ότι ο Ματ είχε διαμορφώσει μια ζωή όπου απέφευγε να εκφράζει θυμό ή μίσος, καθώς στην παιδική του οικογένεια αυτά τα συναισθήματα θεωρούνταν απειλή. Έτσι, η πολλαπλότητα των ερωτικών του σχέσεων λειτουργούσε σαν βαλβίδα ασφαλείας και αποσυμπίεσης απέναντι στην πιθανότητα να στραφεί η εχθρότητα προς τα αγαπημένα του πρόσωπα. Ο ίδιος ένιωθε όπως είπε «κάπως μη πραγματικός», αδυνατώντας να ενώσει όλες τις πλευρές του εαυτού του.
Η Άμπιγκεϊλ και η «θεραπευτική» πορνεία
Η Άμπιγκεϊλ, διακεκριμένη ακαδημαϊκός με σπουδές στο Κέιμπριτζ και το Σικάγο, εμφάνισε σοβαρή κατάθλιψη λίγο μετά την επιστροφή της στην Αγγλία. Στην ψυχανάλυση αποκάλυψε ότι, κατά τη διάρκεια των διδακτορικών της σπουδών, εργαζόταν σε μπουρδέλο. Οι πελάτες την επέλεγαν γιατί έμοιαζε με «κοπέλα που θα ήθελαν να βγουν ραντεβού». Η ίδια ένιωθε για πρώτη φορά επιθυμητή και πολύτιμη, βιώνοντας μια αίσθηση δύναμης.
Σύντομα κατανόησε ότι η ενασχόλησή της με το σεξουαλικό επάγγελμα συνδεόταν με τη δύσκολη σχέση με τον πατέρα της, που την αντιμετώπιζε με ψυχρότητα και απόρριψη. Η δουλειά της στο Σικάγο λειτουργούσε σαν αντίδοτο και ταυτόχρονα σαν πράξη «εκδίκησης» προς εκείνον. Μέσα από την ψυχανάλυση αναγνώρισε πως, ενώ πίστευε ότι είχε απελευθερωθεί από την οδύνη της πατρικής απόρριψης, στην πραγματικότητα συνομιλούσε αδιάκοπα μαζί του στο μυαλό της. Η συνειδητοποίηση αυτή άνοιξε τον δρόμο για μια διαφορετική σχέση με τον εαυτό της.
Η αδελφή Μαίρη και ο φόβος της εγκυμοσύνης
Η Μαίρη, μεγαλωμένη σε αυστηρά καθολικό περιβάλλον, έχασε και τους δύο γονείς της σε μικρή ηλικία και κατέληξε σε μοναστήρι. Στα 51 της, αποφάσισε να αναζητήσει ψυχανάλυση, καθώς αμφισβητούσε πλέον την απόφασή της να απομακρυνθεί από τον κόσμο. Παρά τη σεξουαλική σχέση που είχε στο παρελθόν με μια άλλη μοναχή, αναγνώρισε ότι ο βαθύς της φόβος ήταν η εγκυμοσύνη.
Ο τρόμος αυτός είχε ρίζες τόσο στον αιφνίδιο θάνατο της εγκύου μητέρας της όσο και σε τραυματικές εικόνες της εφηβείας. Για τη Μαίρη, το να μείνει έγκυος σήμαινε βεβαιότητα θανάτου. Μέσα από πολυετή ψυχανάλυση, κατανόησε ότι η επιλογή του μοναχισμού ήταν ένας τρόπος να αποφύγει αυτόν τον κίνδυνο. Μετά την εμμηνόπαυση μπόρεσε να ξανασκεφτεί τη ζωή της, εγκατέλειψε το μοναστήρι και παντρεύτηκε έναν πρώην ιερέα. Η πρώτη σεξουαλική εμπειρία του γάμου της περιέγραψε ότι λειτούργησε θεραπευτικά, σαν αίσθηση ότι ρίζωσε και ταυτόχρονα ανυψώθηκε.
Το κοινό νήμα: επιθυμία, φόβος και παιδικά τραύματα
Οι τρεις αυτοί άνθρωποι έφτασαν στον Γκρος σε στιγμές απόγνωσης, όταν δεν ήξεραν πια προς ποια κατεύθυνση να κινηθούν. Οι ιστορίες τους δείχνουν πως η σεξουαλικότητα δεν είναι μόνο ανάγκη ούτε μόνο μια ταυτότητα («στρέιτ», «γκέι» ή «μπάι» ) αλλά είναι μαζί μια λύση που το άτομο βρίσκει απέναντι σε παλιά τραύματα, φόβους και ανεκπλήρωτες ανάγκες.
Ο ψυχαναλυτής τονίζει ότι μόνο μέσα από τη συνειδητοποίηση αυτών των μηχανισμών μπορούμε να πλησιάσουμε τον εαυτό μας. Ο πόνος, που συχνά προσπαθούμε να αποφύγουμε, είναι το πιο αξιόπιστο εργαλείο για να αναγνωρίσουμε τι πραγματικά επιθυμούμε. Η αγάπη και η σεξουαλικότητα δεν είναι απλές έννοιες, αλλά διαδικασίες που μας καλούν να αντιμετωπίσουμε τις αυταπάτες μας και να διαπραγματευτούμε τον εσωτερικό μας κόσμο.
Η ιστορία του Ματ, της Άμπιγκεϊλ και της Μαίρης δείχνει ότι η επιθυμία δεν μπορεί να περιοριστεί σε κοινωνικούς κανόνες ή ρόλους, ούτε να κατανοηθεί χωρίς να ανατρέξουμε στα παιδικά μας βιώματα. Η ψυχανάλυση, όπως την περιγράφει ο Γκρος, δεν δίνει εύκολες απαντήσεις· προσφέρει όμως έναν χώρο όπου ο άνθρωπος μπορεί να φέρει «όλο τον εαυτό του», να δει καθαρά τις αντιφάσεις του και να βρει, έστω σταδιακά, μια μορφή ελευθερίας.
Πηγή: The Guardian
