Εικόνα: O πρώην πρωθυπουργός περπάτησε στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, πριν την παρουσίαση στο Ολύμπιον, συνομιλώντας με πολίτες που τον υποδέχθηκαν θερμά.
Πηγή: Alexis Tsipras στο facebook.

Η «Ιθάκη» στη Θεσσαλονίκη: μια παρουσίαση που ξεπέρασε το βιβλίο

Η παρουσίαση του βιβλίου Ιθάκη του Αλέξη Τσίπρα, το Σάββατο 17 Ιανουαρίου στο κατάμεστο Ολύμπιον της Θεσσαλονίκης, εξελίχθηκε σε ένα γεγονός με σαφή πολιτικό αποτύπωμα. Δεν επρόκειτο απλώς για μια λογοτεχνική ή αναστοχαστική καταγραφή μιας διαδρομής, αλλά για μια δημόσια στιγμή επανατοποθέτησης, με έντονο συμβολισμό και ξεκάθαρα μηνύματα προς το παρόν και το μέλλον.

Καθώς τα φώτα άναβαν και η εκδήλωση ξεκινούσε, οι διοργανωτές συνειδητοποιούσαν ότι ο χώρος δεν επαρκούσε. Το Ολύμπιον δεν μπορούσε να χωρέσει όλους όσοι είχαν έρθει. Άνθρωποι έμεναν όρθιοι, άλλοι στριμώχνονταν στους διαδρόμους, κάποιοι έμεναν απ’ έξω. «Πρώτη φορά», έλεγαν οι ντόπιοι, «συμβαίνει στο Ολύμπιον της Θεσσαλονίκης να μένουν όρθιοι». Και πριν ακόμη ακουστεί η πρώτη λέξη της παρουσίασης, το μήνυμα είχε ήδη δοθεί: αυτό που εξελισσόταν δεν ήταν μια τυπική βιβλιοπαρουσίαση, αλλά ένα πολιτικό γεγονός με κοινωνικό βάθος και ευρεία αποδοχή.

Η αίθουσα ήταν ασφυκτικά γεμάτη, με ανθρώπους κάθε ηλικίας, στελέχη, ανένταχτους πολίτες, αλλά και πρόσωπα που δεν ανήκουν στον στενό κομματικό πυρήνα. Το κλίμα ήταν φορτισμένο, με έντονη προσδοκία. Η εκδήλωση έμοιαζε να ακροβατεί ανάμεσα στη μνήμη και την προοπτική, ανάμεσα στον απολογισμό και στη νέα αρχή. Όσο προχωρούσε η ομιλία, η προσμονή γινόταν συλλογική απαίτηση: οι παριστάμενοι διέκοπταν επανειλημμένα φωνάζοντας «ανακοίνωσέ το!», σαν να ζητούσαν όχι απλώς λόγια, αλλά μια καθαρή πολιτική δέσμευση.

Στην ομιλία του, ο Αλέξης Τσίπρας δεν περιορίστηκε στο παρελθόν. Τοποθέτησε την αφήγηση του βιβλίου στο σημερινό διεθνές και εγχώριο περιβάλλον, ξεκινώντας από τη διαπίστωση ότι ο κόσμος δεν είναι πια ο ίδιος. Όπως τόνισε με νόημα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιλέγει την αντικατάσταση του διεθνούς δικαίου από το δίκαιο του ισχυρού, σε έναν πλανήτη που γίνεται όλο και πιο ασταθής, πιο επικίνδυνος και πιο απρόβλεπτος. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα, υπογράμμισε, δεν μπορεί να πορεύεται ούτε με αυταπάτες ούτε με παθητικότητα.

Η χώρα, σημείωσε, θα είναι ισχυρή όχι μόνο μέσω της αυτονόητης ενίσχυσής της και της αναζήτησης προστατών, αλλά μέσα από το χτίσιμο ισχυρών συμμαχιών και την άσκηση μιας πολυεπίπεδης εξωτερικής πολιτικής, ώστε να μην είναι ευάλωτη σε αλώσεις δια της βίας. Η αναφορά αυτή λειτούργησε ως υπενθύμιση μιας άλλης αντίληψης για τον ρόλο της Ελλάδας στον κόσμο, μακριά από μονοδιάστατες εξαρτήσεις.

Αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτηση του Αλέξη Τσίπρα σχετικά με τους «δήθεν πατριώτες», εκείνους που επικαλούνται την πατρίδα επιλεκτικά και κατά περίσταση. Με λόγο καθαρό και χωρίς υπεκφυγές, άδειασε όσους ξεχνούν τον πατριωτισμό τους όταν βρίσκονται μπροστά από την Εφορία, αλλά τον θυμούνται μόνο στις παρελάσεις και μπροστά στη σημαία. Υπενθύμισε ότι ο πατριωτισμός δεν είναι σκηνικό, ούτε τελετουργία για τις κάμερες, αλλά καθημερινή ευθύνη: η στήριξη του κοινωνικού κράτους, η δίκαιη φορολογία, η υπεράσπιση της δημοκρατίας και των θεσμών. Μια τοποθέτηση που λειτούργησε ως σαφής διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον πατριωτισμό της επίδειξης και στον πατριωτισμό της πράξης και βρήκε έντονη ανταπόκριση στο ακροατήριο.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτησή του για τη λειτουργία του κράτους τα τελευταία χρόνια. Το σκάνδαλο των υποκλοπών, όπως τόνισε, δεν ήταν ένα λάθος που «ξέφυγε», αλλά ένα ολόκληρο μοντέλο εξουσίας. Ένα κράτος παρακολουθήσεων, προειδοποίησε, μετατρέπεται αναπόφευκτα σε κράτος λεηλασίας. Και αυτό, όπως είπε, το είδαμε, τάχα έκπληκτοι, και σε άλλες υποθέσεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η κριτική του δεν είχε μόνο καταγγελτικό χαρακτήρα, αλλά στόχευε στον πυρήνα του τρόπου άσκησης εξουσίας.

Απέναντι σε αυτό το μοντέλο και αποδεχόμενος την πρόκληση των συγκρίσεων που επιχειρεί το γαλάζιο στρατόπεδο, ο ίδιος θύμησε ότι το όπλο της δικής του διακυβέρνησης ήταν και παραμένει η εντιμότητα. Όχι ως ηθικό σύνθημα, αλλά ως πρακτική στάση, ως όρος αξιοπιστίας και κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Το πιο πολιτικά φορτισμένο σημείο της ομιλίας ήρθε όταν ξεκαθάρισε ότι “δεν αρκεί το περιτύλιγμα, χρειάζεται το περιεχόμενο”. Όπως ανέφερε, βρίσκεται σε εξέλιξη μια εντατική προσπάθεια συγκρότησης του περιεχομένου, της πολιτικής πρότασης και μιας πραγματικής εναλλακτικής. Η πολιτική αλλαγή, υπογράμμισε, δεν είναι σύνθημα αλλά ανάγκη. Ο τόπος και ο λαός χρειάζεται να υπερβούν το κλισέ ότι «τίποτα δεν γίνεται». Από τη Θεσσαλονίκη στέλνουμε το μήνυμα ότι “Κι όμως, γυρίζει”, είπε ανάμεσα σε χειροκροτήματα. Κερδίζει συνεχώς έδαφος η ιδέα μιας νέας προοδευτικής παράταξης.

Το ακροατήριο αντέδρασε έντονα, με χειροκροτήματα και συνθήματα, όταν διατύπωσε καθαρά ότι ο κόσμος έχει ανάγκη από μια κυβερνώσα αριστερή πρόταση: ριζοσπαστική, έμπειρη και αποφασισμένη. Μια Αριστερά που δεν θα αρκείται στη διαμαρτυρία, τέτοιες δυνάμεις ήδη υπάρχουν, αλλά θα μπορεί να κυβερνήσει. Αυτήν την κυβερνώσα Αριστερά, τόνισε, τη χρειάζεται η πατρίδα και γι’ αυτό θα γίνει πράξη.

Το πάνελ των ομιλητών πλαισίωσε αυτή τη λογική, εκπέμποντας μήνυμα πολιτικής διεύρυνσης και υπέρβασης των στενών κομματικών ορίων. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν την ανάγκη για σύνθεση εμπειρίας, κοινωνικής αναφοράς και πολιτικής ανανέωσης, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η Ιθάκη δεν λειτουργεί απλώς ως βιβλίο, αλλά ως σημείο εκκίνησης ενός ευρύτερου πολιτικού διαλόγου.

Η παρουσίαση έκλεισε με μια φράση που συμπύκνωσε το νόημα όλης της βραδιάς: η πολιτική δεν είναι διαχείριση εντυπώσεων, αλλά ευθύνη απέναντι στο κοινό μέλλον. Και αυτή η ευθύνη, στο Ολύμπιον, φάνηκε να βαραίνει συλλογικά, όχι μόνο τον ομιλητή, αλλά και όσους φώναζαν επίμονα από τις θέσεις τους: «ανακοίνωσέ το»…

Για το kefaloniastatus.gr
Γιάννης Βαρούχας

Δείτε ολόκληρο το βίντεο της παρουσίασης: