Εικόνα: Το atomium στις Βρυξέλλες που αν και προοριζόταν για προσωρινή χρήση, τελικά έγινε το σύμβολο της πόλης. Φωτογραφία © Γιάννης Βαρούχας.
Όλο και δυσκολότερο γίνεται να αποκωδικοποιήσει κανείς τα δημοσκοπικά ευρήματα των τελευταίων μηνών. Όχι επειδή η κοινωνία είναι σύνθετη και αντιφατική, αυτό ήταν πάντα δεδομένο όπως η ίδια η ιστορία, αλλά επειδή οι μετρήσεις μοιάζουν να κινούνται σε μια γκρίζα ζώνη όπου η πολιτική ανάλυση συναντά την υπόθεση εργασίας, οι πολίτες τιμωρούν την αντιπολίτευση για τα αδιέξοδά τους ενώ ο μεγαλύτερος υποθετικός πολιτικός σχηματισμός αντλεί στήριξη από κοινωνικές ομάδες με αντίθετη ιδεολογία.
Το πρώτο και πιο εντυπωσιακό παράδοξο που συναντάμε αφορά τη μέτρηση υποθετικών πολιτικών σχηματισμών. Δημοσκοπήσεις που καταγράφουν απήχηση κομμάτων τα οποία δεν υπάρχουν, δεν έχουν πρόγραμμα, πρόσωπα, δομή ή σαφή πολιτική ταυτότητα. Πώς ακριβώς καλείται ο πολίτης να απαντήσει σε ένα τέτοιο ερώτημα; Να αξιολογήσει ένα ενδεχόμενο; Μια προσδοκία; Ένα όνομα; Όταν δεν υπάρχει πολιτικό περιεχόμενο, η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι ασταθής και εν πολλοίς συναισθηματική. Αυτό εγείρει, ενδεχομένως, νέα ερωτήματα που έχουν να κάνουν με το κατά πόσο τα δημοσκοπικά αυτά ευρήματα είναι “σκληρά” ή όχι.
Την ίδια στιγμή, ένα δεύτερο και ακόμη πιο ηχηρό παράδοξο φαίνετα να επιμένει: η Νέα Δημοκρατία διατηρεί τη μοναξιά της κορυφής. Παρά το γεγονός ότι η κοινωνία δοκιμάζεται από μια παρατεταμένη ακρίβεια και μια αλυσίδα σκανδάλων που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Υποκλοπές, διαχείριση τραγωδιών, εικόνες που έμειναν στη συλλογική μνήμη ως «μπαζώματα», ΟΠΕΚΕΠΕ και καθημερινές αποκαλύψεις που θα ανέμενε κανείς να αφήνουν βαθύ πολιτικό αποτύπωμα. Ωστόσο, το κυβερνών κόμμα φαίνεται να παραμένει πρώτο, ενώ η αντιπολίτευση μοιάζει να τιμωρείται γι’ αυτά που δεν κυβερνά.
Είναι όμως πράγματι αυτή η εικόνα ή το γεγονός ότι προσμετρώνται στις έρευνες και μη υπαρκτά κόμματα αναμένεται να την αλλάξει άρδην όταν αυτά γίνουν υπαρκτά;
Η οικονομική πραγματικότητα εντείνει την αντίφαση των ευρημάτων. Είμαστε αντιμέτωποι με έναν ΦΠΑ που αφαιμάζει το μέσο νοικοκυριό καθώς και με την επίμονη άρνηση της κυβέρνησης να τον μειώσει, με το επιχείρημα ότι «η μείωση δεν θα φτάσει στο ράφι». Ένα επιχείρημα που, για πολλούς πολίτες, ακούγεται τουλάχιστον προκλητικό. Ο κόσμος θυμώνει που βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται στις βασικές του ανάγκες, παρότι εργάζεται σκληρά, μα, ωστόσο, η δυσαρέσκεια αυτή δεν μεταφράζεται σε πολιτική μετατόπιση, αλλά σε περαιτέρω κατακερματισμό της αντιπολίτευσης.
Εδώ επανερχόμαστε στο αίολο της επιλογής «κάτι που δεν υπάρχει». Όταν ο πολίτης δηλώνει πρόθυμος να στηρίξει ένα ανύπαρκτο κόμμα, στην πραγματικότητα δεν επιλέγει πολιτική πρόταση. Επιλέγει την απόρριψη των υπαρκτών. Αυτό όμως δεν παράγει σταθερή πολιτική εικόνα, ούτε επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για το πού πραγματικά κατευθύνεται η κοινωνία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράδειγμα της κυρίας Καρυστιανού. Από τη μία, έχει εκφράσει θέσεις που τοποθετούνται σαφώς στον συντηρητικό χώρο. Από την άλλη, μεγάλο μέρος της δυνητικής απήχησής της φαίνεται να προέρχεται από πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται ως προοδευτικοί. Αυτή η αντίφαση ενδεχομένως να δώσει στο προσεχές μέλλον πολιτικά αποτελέσματα που να διαφοροποιήσουν τις μετρήσεις. Είναι άραγε η στήριξη αυτή αποτέλεσμα ταύτισης με το πρόσωπο και όχι με τις ιδέες; Και αν ναι, πόσο ανθεκτική μπορεί να αποδειχθεί στον χρόνο; Θα αντέξει όταν οι πολιτικές θέσεις γίνουν πιο σαφείς ή θα αρχίσει μια σταδιακή αποσυσπείρωση; Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό και κρίσιμο για τις πολιτικές εξελίξεις.
Τέλος, το πολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει επικίνδυνα στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ. Ένα κόμμα που μοιάζει με καζάνι υπό πίεση, με στελέχη να αντιλαμβάνονται ότι η επανεκλογή τους δεν είναι δεδομένη και να αναζητούν διεξόδους. Σε αυτό το περιβάλλον, το ενδεχόμενο μιας νέας πολιτικής πρότασης υπό τον Αλέξη Τσίπρα λειτουργεί ως πόλος έλξης. Η βιβλιοπαρουσίαση της Θεσσαλονίκης έδειξε ότι υπάρχουν σημαντικά στελέχη από το ΠΑΣΟΚ που είναι έτοιμα να το αφήσουν πίσω τους για την προοπτική της δημιουργίας μιας μεγάλης δημοκρατικής παράταξης με κυβερνητικό ορίζοντα.
Καταλήγοντας, το πολιτικό σκηνικό θυμίζει εν πολλοίς έναν νέο πύργο της Βαβέλ! Οι χτίστες του μιλούν διαφορετικές γλώσσες, έχουν διαφορετικές κατευθύνσεις ενώ οι βάσεις πάνω στις οποίες πατούν απέχουν από τον λόγο και τις προθέσεις τους! Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν αντιφάσεις και παράδοξα μα όχι, ακόμη, λύσεις. Ίσως αυτό να είναι το πιο ειλικρινές τους εύρημα: μια κοινωνία που δεν πείθεται με το υπαρκτό, ελπίζει στο ανύπαρκτο, δεν εμπιστεύεται τις προτάσεις που βρίσκονται ήδη πάνω στο τραπέζι και, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν έχει αποφασίσει με σιγουριά προς τα πού να στραφεί.
Για το kefaloniastatus.gr,
Γιάννης Βαρούχας
