Η τέχνη ως μνήμη, ευθύνη και ζωντανός διάλογος / Συζήτηση με τη Δώρα Μαρκάτου στο Viva Voce

Στο μικρόφωνο του Inkefalonia 89,2 και στην εκπομπή Viva Voce στα FM, ο Γιάννης Βαρούχας φιλοξένησε τη Δώρα Μαρκάτου, ιστορικό τέχνης, αφυπηρετήσασα πανεπιστημιακό του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και νυν Έφορο του Κοργιαλενείου Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Αργοστολίου, σε μια συζήτηση που ξεπέρασε τα όρια μιας ακαδημαϊκής ανάλυσης.

Η συζήτηση κινήθηκε γύρω από την τέχνη όχι ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως μαρτυρία εποχής, ως φορέα δημόσιας μνήμης και ως πεδίο κοινωνικού στοχασμού. Όπως αναδείχθηκε, τα έργα τέχνης δεν παραμένουν στατικά μέσα στον χρόνο, μεταβάλλεται ο τρόπος που τα διαβάζουμε, καθώς αλλάζουν οι κοινωνίες και οι αξίες τους.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη γλυπτική και στα δημόσια μνημεία, σύμβολα που συχνά λειτουργούν ως καθρέφτες ιδεολογιών και ιστορικών αφηγήσεων. Συζητήθηκε το ερώτημα κατά πόσο ένα μνημείο μπορεί να «γεράσει» ιδεολογικά, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η σύγχρονη κοινωνία καλείται να διαχειριστεί τα σύμβολα του παρελθόντος: με κατεδάφιση, επανερμηνεία ή διάλογο.

Γιάννης Βαρούχας και Δώρα Μαρκάτου στο στούντιο του inkefalonia 89,2

Η πορεία της κυρίας Μαρκάτου στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ανέδειξε τη διδασκαλία ως πράξη διαμόρφωσης σκέψης και όχι απλής μετάδοσης γνώσης. Η εκπαίδευση, όπως τονίστηκε, αφορά κυρίως την καλλιέργεια βλέμματος, την ικανότητα να βλέπουμε βαθύτερα από την επιφάνεια της εικόνας.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε στην Επτανησιακή Σχολή και στην ιδιαιτερότητα της καλλιτεχνικής παραγωγής των Ιονίων Νήσων, που ισορροπεί δημιουργικά ανάμεσα στη δυτική επιρροή και την ελληνική παράδοση. Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα της πολιτιστικής αυτοσυνειδησίας των τοπικών κοινωνιών και της ανάγκης ουσιαστικής ανάδειξης του πλούτου τους.

Από τη σημερινή της θέση ως Έφορος του Κοργιαλενείου Μουσείου, η συζήτηση επεκτάθηκε στον ρόλο των περιφερειακών μουσείων. Ένα μουσείο δεν είναι αποθήκη αντικειμένων, αλλά ζωντανός οργανισμός μνήμης, που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη συντήρηση του παρελθόντος και στη συνομιλία με το παρόν.

Η εκπομπή έκλεισε με έναν ευρύτερο προβληματισμό για τον πολιτισμό σήμερα: αντιμετωπίζεται ως αναγκαίο θεμέλιο της κοινωνίας ή ως πολυτέλεια; Και τελικά, τι οφείλουμε να διαφυλάξουμε περισσότερο, τα ίδια τα έργα ή την ικανότητά μας να τα κατανοούμε;

Η συζήτηση με τη Δώρα Μαρκάτου υπενθύμισε ότι η τέχνη δεν ζητά απλώς να τη θαυμάζουμε, αλλά να τη διαβάζουμε. Και ότι ο πολιτισμός δεν είναι υπόθεση του παρελθόντος, αλλά πράξη διαρκούς ευθύνης στο παρόν. Ήταν πραγματικά μία απολαυστική εμπειρία που σας καλούμε να βιώσετε κι εσείς παρακολουθώντας ολόκληρο το βίντεο που ακολουθεί: