Στάμω Σκλαβουνάκη: Το Χαροκόπειο, η αθανατοδαντέλα και η ζωντανή παράδοση της Κεφαλονιάς

Μια ξεχωριστή διαδρομή στην ιστορία της κεφαλονίτικης χειροτεχνίας, στη μνήμη των γυναικών που τη διατήρησαν και στην προσπάθεια να μεταδοθεί στις επόμενες γενιές.

Την ιστορία του Χαροκοπείου Εργαστηρίου Κεφαλληνίας, την πολύτιμη παράδοση της αθανατοδαντέλας και τον καθοριστικό ρόλο των γυναικών στη διαφύλαξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς αναδεικνύει η συνέντευξη με την κυρία Στάμω Σκλαβουνάκη, Έφορο του Χαροκοπείου Εργαστηρίου Κεφαλληνίας και Πρόεδρο της Επιτροπής Κυριών του Ιδρύματος.

Μέσα από μια συζήτηση που συνδέει τις προσωπικές μνήμες με την ιστορία και το μέλλον της κεφαλονίτικης χειροτεχνίας, ξεδιπλώνεται η διαδρομή μιας παράδοσης που περνά από γενιά σε γενιά, κρατώντας ζωντανή τη γνώση, τη δημιουργικότητα και την προσφορά των γυναικών του τόπου.

Κεντρική θέση στη συνέντευξη έχει η αθανατοδαντέλα, η ιδιαίτερη αυτή τέχνη που ξεκινά από το φυτό του αθάνατου και, μέσα από μια επίπονη και απαιτητική διαδικασία επεξεργασίας, καταλήγει σε εξαιρετικά λεπτές, χειροποίητες δημιουργίες. Μια τέχνη με ιστορία τουλάχιστον ενάμιση αιώνα, η οποία πρόσφατα εγγράφηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, αναγνωρίζοντας την πολιτιστική της αξία και τη σημασία της διαφύλαξής της.

Η συζήτηση φωτίζει, παράλληλα, την ιστορική και κοινωνική αποστολή του Χαροκοπείου, που ιδρύθηκε το 1911 και συνδέθηκε με την εκπαίδευση των γυναικών στις χειροτεχνικές τέχνες, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις δεξιότητές τους και να αποκτήσουν εισόδημα. Πίσω από τα περίτεχνα εργόχειρα αναδεικνύεται έτσι μια ολόκληρη κοινωνική ιστορία, με επίκεντρο τη γυναικεία δημιουργία, την εργασία και την οικονομική αυτονομία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις συλλογές του Χαροκοπείου, που περιλαμβάνουν διαφορετικές τεχνικές δαντελοποιίας, κεντήματος και χειροτεχνίας, καθώς και στα αντικείμενα που αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια της καθημερινής ζωής και της πολιτιστικής ταυτότητας της Κεφαλονιάς. Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία της εθελοντικής προσφοράς και της διαρκούς προσπάθειας των ανθρώπων που στηρίζουν τη λειτουργία του Ιδρύματος.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στην παρουσία του Χαροκοπείου στον ιστορικό χώρο της Καμπάνας, στο Αργοστόλι, και στις δυνατότητες που προσφέρει η επαφή με το ευρύτερο κοινό. Η ανάδειξη των χειροτεχνημάτων σε έναν ζωντανό δημόσιο χώρο μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα για να γνωρίσουν περισσότεροι άνθρωποι αυτή την κληρονομιά.

Το βλέμμα στρέφεται, ωστόσο, και στο μέλλον. Η μετάδοση των παραδοσιακών τεχνικών στις νεότερες γενιές, η δημιουργία ενός χώρου όπου οι επισκέπτες θα μπορούν να παρακολουθούν τα στάδια επεξεργασίας της αθανατοκλωστής και η δυνατότητα σύνδεσης της παράδοσης με σύγχρονες δημιουργικές εφαρμογές αποτελούν σημαντικές προοπτικές για τη συνέχεια αυτής της μοναδικής τέχνης.

Η συνέντευξη με την κυρία Στάμω Σκλαβουνάκη είναι, τελικά, μια αναδρομή στο παρελθόν, αλλά και μια συζήτηση για την ευθύνη του σήμερα απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά. Γιατί η παράδοση δεν διατηρείται μόνο μέσα από τα αντικείμενα που σώζονται, αλλά κυρίως μέσα από τους ανθρώπους που εξακολουθούν να γνωρίζουν, να δημιουργούν και να μεταδίδουν τη γνώση τους.

Δείτε το βίντεο της συνέντευξης με την κυρία Στάμω Σκλαβουνάκη, σε επιμέλεια του Διονύση Γασπαρινάτου, και γνωρίστε από κοντά την ιστορία του Χαροκοπείου και την τέχνη της αθανατοδαντέλας, δύο πολύτιμα κεφάλαια της πολιτιστικής ταυτότητας της Κεφαλονιάς.