Οι περισσότεροι άνθρωποι συνηθίζουν να βλέπουν στο βλέμμα ενός συνανθρώπου τους αυτό που οι ίδιοι επιθυμούν να δουν… Αν, όμως, τα μάτια είναι ο καθρέφτης, όπως συνηθίζεται να λέγεται, της ψυχοπνευματικής υπόστασης ενός ατόμου τότε η σημειολογία του βλέμματος λέει ξεκάθαρα πράγματα που δεν επιδέχονται αμφισβήτησης. Το βλέμμα χαρακτηρίζεται σκοτεινό, καθαρό, πονηρό, ειρωνικό, σοβαρό… βλέμμα με νόημα, βλέμμα οργής και θυμού, βλέμμα ερωτικό και βλέμμα αγάπης. Που και πως εντοπίζονται όλα αυτά τα στοιχεία; Που και πως απεικονίζονται στο βλέμμα; Ποια σημεία ερμηνεύονται και πως μεταφράζονται; Είναι, ωστόσο, εφικτό όλα αυτά τα είδη, οι τρόποι με τους οποίους κοιτάζει κάποιος να αναλυθούν με λόγια;
Ναι, είναι. Συγκεκριμένα όταν μέσα σ’αυτά τα βλέμματα απεικονίζονται οι πράξεις κι όχι οι θεωρίες. Επειδή μπορείς να λες ό,τι θέλεις αλλά εν τέλει είσαι μόνο αυτό που πράττεις και κυρίως αυτό που παράγεις. Κι αυτό είναι καρφωμένο στο βλέμμα δεν αλλάζει και δεν παραχαράσσεται. Ούτε αποποινικοποιείται από αισθητικές επεμβάσεις υποκρισίας.
Αναλύονται σε λόγια αυτά τα βλέμματα όταν αυτά είναι ζυμωμένα με αγώνες και θυσίες. Όταν μέσα τους η πίκρα μετατράπηκε σε όνειρο εκπέμποντας το πάθος για ζωή σε αντικειμενική αισιοδοξία. Όταν είναι μπολιασμένα με αταλάντευτες αξίες και εμποτισμένα με αδιαπραγμάτευτες ουσίες. Όταν αυτά δεν κάνουν ανίερες “πειραγμένες” εκπτώσεις, τότε, είναι, σχεδόν φλογοβόλα. Όταν αυτά δεν κάνουν ευκαιριακές υποχωρήσεις είναι, σχεδόν εκρηκτικά. Όταν αυτά δεν κάνουν “κολοτούμπες” προς άγραν ανταλλαγμάτων πάσης φύσεως είναι τόσο βαθιά που κινδυνεύεις να πνιγείς μέσα τους. Είναι τα βλέμματα που ειλικρίνειά τους είναι “ανίατη”. Επειδή στην σημερινή ηθικά αποψιλωμένη ηθική η ειλικρίνεια είναι αρρώστια…
Κοιτάζω πάλι και πάλι το βλέμμα του Τέντογλου στην απονομή. Βλέμμα οξύ, βαθύ, πυρακτωμένο. Διαλανθάνουν πράγματα, συνυποδηλώνουν στοιχεία και στοιχειά. Είναι βλέμμα συγκρατημένο και στοχαστικό. Έχει κάτι από την υγρασία των δακρύων αλλά είναι θερμό. Μέσα του πνέουν νοτιάδες από τα παλιά με αντάρα και σκόνη. Μέσα του πνέουν και βοριάδες ξερακιανοί κι αδάμαστοι. Πόσες θυσίες χρειάζονται για να αποκτήσεις ένα τέτοιο λευκό και περήφανο βλέμμα; Πόσος κόπος; Πόσος πόνος; Πόση αγωνία; Πόσο θάρρος; Πόση υπομονή; Που βρέθηκε ο πυροκροτητής για να προκαλέσει αυτήν την ιερή έκρηξη; Χα! Άντε ρε, υπερβολές… θα πεις… υπερεκτιμήσεις και ανούσιοι ρομαντισμοί… θα πεις… Θα συνεχίσω όμως να επιμένω πως μέσα σε αυτό που χαρακτηρίζουν “ρομαντικό” οι θιασώτες του ψυχρού δυτικού ρασιοναλισμού που τρέφεται από το θεριό του μηδενισμού, είναι ο πραγματικός ρεαλισμός γι’αυτούς που θεωρούν τη ζωή ένα θαύμα, με όλες τις σημασίες του όρου…
Λοιπόν, το βλέμμα του Τέντογλου είναι ό,τι πιο σοβαρό αντικρίζει κανείς στον καθρέφτη της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Είναι οιωνός. Περιγράφει αυτό που ετοιμάζουν οι νέες γενιές. Αυτό που έρχεται βασανιστικά αργά αλλά σταθερά. Στα βλέμματα αυτά, εκτός του Τέντογλου, του Ντούσκου, του Πετρούνια, έσβησε ο δημαγωγός, κατακρημνίστηκε ο πολιτικάντης, εξαφανίστηκε ο ξερόλας, ακρωτηριάστηκε η μυθολογία της ντοπαρισμένης ηλιθιότητας. Στα βλέμματα αυτά ανατέλλει η πίστη στην σκληρή δουλειά δίχως δεκανίκια… η πίστη πως το μέλλον ανήκει σ’αυτούς που το χτίζουν με ιδρώτα με τη δύναμη της ανεξαρτησίας και την παρρησία του ελεύθερου πνεύματος. Ανήκει σ’αυτούς που χτίζουν προσωπικότητες τις περισσότερες φορές στην αφάνεια επειδή δεν έχουν την ανάγκη της αυτοπροβολής.
Μιλάει το αποτέλεσμα που φέρνει το έργο τους και αυτή είναι η επιδίωξη και η ουσία τους. Σαφώς και πάντα θα υπάρχουν και εκείνοι που θα τρέχουν πίσω από ένα μπαλάκι διψασμένοι για δόξα και για χρήμα αγκαλιά με την αντικοινωνική τους ματαιοδοξία…
Αλλά η νέες γενιές έρχονται με πολλά μετάλλια, ρεκόρ και εκπλήξεις… επειδή, όπως λέει ο Νίτσε, όταν η αρετή κοιμάται σημαίνει ότι απλά ξεκουράζεται… αρκετά ξεκουράστηκε…
Δημήτρης Ραυτόπουλος
Παράωρα κείμενα
