Δύο έννοιες πουπρωταγωνιστούν τις τελευταίες μέρες με τη νέα έξαρση της πανδημίας, είναι  η Κατάλληλη  Επικοινωνία και η αξία της Προσωπικής Επαφής .  Αφορμή στάθηκαν οι  πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού για πόρτα-πόρτα προσέγγιση  των ανθρώπων που διστάζουν ή καθυστερούν  να εμβολιαστούν,  παράλληλα με τις τοποθετήσεις δύο ειδικών επιστημόνων,  της καθηγήτριας Επιδημιολογίας στην Ιατρική ΕΚΠΑ, Αθηνάς Λινού και του καθηγητή Προληπτικής Ιατρικής  στο ΑΠΘ,  Αλέξη Μπένου.

Επικοινωνία και Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Η καθηγήτρια Αθηνά Λινού λέει: «είμαι επιδημιολόγος δεν γνωρίζω από Μοντέλα Επικοινωνίας, υπάρχει πρόβλημα παγκόσμια σ΄αυτό το θέμα, υπάρχουν ειδικοί,  που προφανώς δεν έχουν ερωτηθεί, για να έχουμε αυτήν  την καθυστέρηση και την άρνηση για εμβολιασμό από μεγάλο ποσοστό συνανθρώπων μας. Αν η Επιρροή και η Πειθώ ήταν απλό θέμα, δεν θα είχαμε καπνιστές, ναρκομανείς,  αλκοολικούς κλπ….»

Ο καθηγητής Αλέξης  Μπένος λέει: «η αντιμετώπιση πρέπει να είναι βιο-ψυχο-κοινωνική, πρέπει από κοντά οι μονάδες Πρόληψης και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, να πλησιάσουν τους ανθρώπους και να πείσουν και τον τελευταίο δύσπιστο!Δεν γίνεται μόνο με τηλεοπτικά μηνύματα!

Στόχος της ΠΦΥ είναι όχι μόνον η φροντίδα της αρρώστιας αλλά και η πρόληψή της καθώς και η προάσπιση της υγείας του πληθυσμού». 

Αποτυχία στις Καμπάνιες για την Υγεία Παγκόσμια

Έχουν δίκιο οι  δύο έγκριτοι επιστήμονες. Η επικοινωνία για να θεωρείται επιτυχημένη πρέπει να ακολουθεί το τρίπτυχο Γνώση-Στάση-Συμπεριφορά.  Συνεχή και κατανοητή απλουστευμένη ενημέρωση δηλαδή, διαμόρφωση στάσεων και εν τέλει υιοθέτηση ή και αλλαγή συμπεριφοράς.

Η αναφορά της κ. Λινού στις αποτυχημένες καμπάνιες παγκόσμια, είναι γεγονός.  Άπειρα κονδύλια  έχουν σπαταληθεί  χωρίς αποτελεσματικότητα στην αλλαγή συμπεριφοράς του πληθυσμού σε θέματα Υγείας. Αρκεί να θυμηθούμε ενδεικτικά, την παταγώδη αποτυχία με τη χρήση Μηνυμάτων Πρόκλησης  Φόβου για την Υγεία (FearAppealModels), στις καμπάνιες της Αυστραλίας για το κάπνισμα, Tobacco 1999 και για το AIDS – τη γνωστή GrimPaper^. Ακόμα της Μ. Βρετανίας, επίσης για την πρόληψη του AIDS- η αποτυχημένη καμπάνια TombStones¹. Κάποιοι ερευνητές προτείνουν τη χρήση Μέτριου Φόβου για αλλαγή συμπεριφοράς και συνδυαστικά μοντέλα Επιρροής. Όλοι παραδέχονται όμως  ότι δεν είναι εύκολο να εξασφαλισθεί προκαταβολικά  η επιτυχία, διότι δεν υπάρχουν πολλές έρευνες αποτελεσματικότητας σε ενήλικες, όπως και  πιλοτικές εφαρμογές.

Η Επιρροή της προσωπικής επαφής

Ο κ. Μπένος προφανώς γνωρίζει  ότι υπάρχουν έρευνες στην Κοινωνική Ψυχολογία που δείχνουν πόσο πολύ  βοηθάει η κοντινή επαφή και η επικοινωνία. Φυλλάδια για την Υγεία π.χ. δεν έχουν την ίδια επιρροή στον πληθυσμό, όπως όταν δίνει τις οδηγίες ο ίδιος ο γιατρός¹.  Άλλες έρευνες δείχνουν επίσης την αξία της προσωπικής επαφής στην αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς, γνωστό από πολύ παλιά. Τη δεκαετία του 30 για παράδειγμα, που οι Ασιάτες ιδιαίτερα οι Κινέζοι, δεν ήταν αποδεκτοί στην Αμερική, σε γραπτή ερώτηση προς εστιάτορες, το 92% απάντησε « Όχι δεν τους θέλω στο μαγαζί μου». Από κοντά όμως όταν ο ερευνητής χωρίς να αποκαλύπτει την ταυτότητά του,  πήγαινε στο εστιατόριο μαζί με Κινέζους, ήταν όλοι αποδεκτοί και ευπρόσδεκτοι. Είναι διαφορετικό το «λέω» από το «κάνω», ιδιαίτερα όταν υπάρχει προσωπική επαφή².

Με αυτήν την έννοια, οι προτάσεις των δύο καθηγητών Λινού και Μπένου, για σωστή επικοινωνία και προσωπική επαφή, είναι πολύ σημαντικές.

Τα Μηνύματα έχουν «Πομπό – Περιεχόμενο –Αποδέκτη». Είναι πολύ σημαντικό  το σχήμα «Ποιος –Πως –σε Ποιους», πώς θα απευθυνθεί!

Αναπαραστάσεις του Φόβου για το Εμβόλιο

Από σποραδικές συζητήσεις με αντιεμβολιαστές παρατηρεί κανείς  ότι υπάρχει σύγχυση και εσωτερική σύγκρουση. Από τη μια μεριά, περιγράφουν ασθένειες δικές τους και κοντινών τους ανθρώπων που σώθηκαν με θεραπείες ή εγχειρήσεις και ειδικά φάρμακα, από την άλλη δυσπιστούν και «κουμπώνονται» στο εμβόλιο, ότι τους εξαπατούν με στόχο το κέρδος ή την ηλεκτρονική παρακολούθηση ή ακόμα χειρότερα, φαντάζονται  συνωμοσίες για την ελάττωση του πληθυσμού λόγω δημογραφικής έκρηξης. Τέλος δε αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου λόγω βραχύχρονων δοκιμών. Μόνο που ο νέος ιός έχει μεγάλη θνητότητα σε πολύ βραχύτερο χρόνο και εντέλει έχουν εμβολιαστεί δισ. ανθρώπων με θετικά αποτελέσματα.

Είναι απαραίτητο να προσεγγισθούν σωστά αυτοί οι άνθρωποι για να επιτύχουμε την επιθυμητή ανοσία. Και αφού αυτή τη στιγμή δεν έχουμε επαρκείς ΤΟΜΥ και ΠΦΥ, που είναι επιτακτικό να γίνουν, στα πλαίσια ενίσχυσης της Δημόσιας Υγείας, ίσως θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μεταπτυχιακοί φοιτητές της Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής , της Κοινωνικής και Προληπτικής Οδοντιατρικής.

Οι  διαστάσεις «Κοινωνικό» και «Μεταπτυχιακοί Φοιτητές» αυξάνουν  την Επιρροή σε ανθρώπους που ουσιαστικά αμφισβητούν τις παγιωμένες  εξουσίες  και τους καταξιωμένους ανθρώπους, με τις κρατούσες  έννοιες. Είναι η περίφημη Μειονοτική Επιρροή^,3, η οποία συνδυαστικά με την Παραδοσιακή – Πλειοψηφική Επιρροή της Πειθούς, μπορεί να έχει αποδέκτες ολόκληρο τον πληθυσμό ¹.

Αξίζει τον κόπο να προσπαθήσουμε προς αυτήν την κατεύθυνση, να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη και των τελευταίων δύσπιστων!

Ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος και δεν δίνει καθόλου περιθώρια καθυστέρησης!

—————————————————————————————-

1. Αράβου, Σ. (2008). Διαδικασίες Επιρροής Οδοντιατρικά Φοβικών και μη Φοβικών Ασθενών. Διδακτορική διατριβή . Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Τμήμα Ψυχολογίας
2. Κοκκινάκη, Φ. (2006). Κοινωνική Ψυχολογία. Αθήνα, εκδ. Τυπωθήτω
3. Παπαστάμου, Σ., Γαρδικιώτης, Α., Προδρομίτης , Γ. (2020) επιμέλεια. Πλειοψηφική και Μειονοτική Επιρροή. Αθήνα, εκδ. Πεδίο

————————————————————————-

Για να μην ξεφεύγει η στήλη «εν Σοφία» από την υπογραφή με Τέχνη….. «Μενεξέδες και Ζουμπούλια»  και  «Της Άρνης το νερό».