Σοφία Αράβου Παπαδάτου*
Ο καλύτερος τρόπος για να εορταστεί η Παγκόσμια Ημέρα Στοματικής Υγείας, πιστεύω ότι είναι μια περιληπτική αναφορά στην εκδήλωση της 16ης Μαρτίου, στην Πανελλαδική Συνάντηση ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ των Οδοντιάτρων, επώνυμων και ανώνυμων.
Μία σπουδαία εκδήλωση, όπου οι πέντε (5) ομιλητές: Ανδρέας Ξανθός ( τ. Υπουργός Υγείας), Σταμάτης Βαρδαρός (τ. Γ.Γ. Υπ. Υγείας), Δημήτρης Τορτοπίδης (Αναπλ. Καθηγητής Οδοντ. Τμήμα ΑΠΘ), Κώστας Διαμαντόπουλος (Οδοντίατρος) και Νίκος Δέδες (Αντιπρόεδρος της Ε.Ο.Ο.), έδειξαν πώς πρέπει να εξασφαλίζεται η Στοματική Υγεία, πώς πρέπει να ασκείται η Οδοντιατρική στην Ελλάδα, σήμερα.
Ο συντονισμός της εκδήλωσης από την Λένα Κοφινά (εκλέκτορας της Ε.Ο.Ο), έγινε με πολύ επιτυχία και ενσυναίσθηση.
Ο Ανδρέας Ξανθός ( τ. Υπουργός Υγείας), μίλησε για τη γενική κοινωνική κατάσταση, πανδημία, πόλεμος στην κοντινή μας πόρτα, που μοιάζει να επισκιάζουν κάθε άλλο πρόβλημα. Εντούτοις η Στοματική Υγεία είναι κορυφαία υπόθεση, παρότι σύρεται προς τα κάτω από τα κοινωνικά δρώμενα. Κυρίαρχος παράγοντας η φτωχοποίηση των Ελλήνων, που αποτρέπει την ανάλογη φροντίδα, με ότι αυτό σημαίνει για την υγεία των ασθενών και την επαγγελματική καταρράκωση των οδοντιάτρων. Η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση των δημόσιων δομών, έρχονται να μεγιστοποιήσουν τα προβλήματα.
Λείπει η Π.Φ.Υ. ο θεσμός του Οικογενειακού Γιατρού, η κοινοτική, η κατ΄οίκον φροντίδα, η γηριατρική, η ιατρική της εργασίας. Απουσιάζει η ολιστική αντιμετώπιση των ασθενειών γενικότερα, αλλά και της στοματικής υγείας ειδικότερα. Το ιδιωτικό χρέος δεν πρέπει να μετακυλίεται στους ιδιώτες! Με άλλα λόγια δεν μπορεί να μην υπάρχει κοινωνική ασφάλιση, που θα αναλαμβάνει τουλάχιστον το 35% της δαπάνης του οδοντιατρικού κόστους, όπως γίνεται παγκόσμια.
Ο Σταμάτης Βαρδαρός (τ. Γ.Γ. Υπ. Υγείας), αναφέρθηκε στα πολυοδοντιατρεία γνωστών ομίλων, με πλήθος διαγνωστικών εξετάσεων και θεραπευτικών σχημάτων, με ανισότητες για την Στοματική Υγεία, υπέρ των εχόντων και εκεί πολλές φορές με υπερβάσεις και υπερθεραπείες.
Για μια φορά ακόμα αναφέρθηκε η ανάγκη να επιστρέψει η κοινωνική ασφάλιση με συνεργασία Κράτους – ΕΟΠΥΥ.
Έκανε εκτεταμένη αναφορά στην αναγκαιότητα για την Πρόληψη και τη Στοματική Υγεία 750-800.000 παιδιών. Με ανάλογα voucher που θα βελτιώσουν τη στοματική λειτουργία των παιδιών, αλλά θα στηριχθούν και οι οδοντίατροι, που βλέπουν το εισόδημά τους να ελαττώνεται περισσότερο από 60%, τα τελευταία δύσκολα χρόνια.
Ανέφερε την ανάγκη για κινητές οδοντιατρικές μονάδες σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Δημιουργία οδοντοτεχνικών εργαστηρίων σε κάθε υγειονομική περιφέρεια. Αναφέρθηκε σε κορυφαίο στέλεχος του Π.Ο.Υ. τη Σουζάνα Γιάκα που λέει ότι «Η Στοματική Υγεία είναι υπόθεση Πολιτικής Βούλησης».
Εικόνα. Σειρά, στην Υγειά μας. «Κάτω από την κληματαριά της Ελένης Βεργωτή-Φιλιππάτου» 2018. Ακρυλικό σε καμβά, 0.70 Χ 0.50 μ. Περιλαμβάνεται στο 3ο Άλμπουμ του Ομίλου Οδοντιάτρων Λογοτεχνών Καλλιτεχνών ΟΟΛΚ, 2021
Ο Δημ. Τορτοπίδης (Αναπλ. Καθηγητής Οδοντ. Τμήμα ΑΠΘ), μίλησε για την υποχρηματοδότηση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανέφερε την αξία της συνεργασίας μεταξύ ιατρικών ειδικοτήτων για την αντιμετώπιση της συνοσηρότητας, τη δια βίου εκπαίδευση, την οδοντιατρική των 4 χεριών με την απαραίτητη ύπαρξη βοηθού στο πλευρό του οδοντίατρου.
Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά του καθηγητή στην ολική και μερική νωδότητα (έλλειψη όλων ή κάποιων δοντιών, αντίστοιχα) και τον παγκόσμιο στόχο να βελτιωθούν αυτές οι καταστάσεις. Παρόλα αυτά στην Αμερική μέχρι το 2028 περιμένουν 29% αύξηση της ολικής νωδότητας και στην Ε.Ε αύξηση της μερικής νωδότητας κατά 96%.
Έκλεισε την ομιλία του λέγοντας ότι οι φοιτητές της Οδοντιατρικής στα δύο ιδρύματα της χώρας ΑΠΘ και ΕΚΠΑ, εκπαιδεύονται με Ασθενοκεντρική Προσέγγιση. Η απόλυτη ωφέλεια του ασθενή, με άλλα λόγια, είναι στο επίκεντρο όλου του θεραπευτικού σχήματος.
Ο Κώστας Διαμαντόπουλος (Οδοντίατρος), παίρνοντας στη συνέχεια το λόγο, μίλησε εκ νέου για την υποχρηματοδότηση της Στοματικής Υγείας, με αποκλειστικούς χρηματοδότες τα νοικοκυριά. Αναφέρθηκε στην Πρόληψη και τη φροντίδα των παιδιών, των ΑμεΑ, ενώ διατύπωσε την τρίτη καταλυτική φράση μετά την ολιστική του υπουργού και την ασθενοκεντρική του καθηγητή, μίλησε για την Ψυχική Υγεία, το κυρίαρχο ζητούμενο στις μέρες μας.
Ο Νίκος Δέδες (Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Ε.Ο.Ο), έκλεισε τις ομιλίες με έναν καταιγιστικό λόγο επί παντός. Κύρια εστίαση στην Πρόληψη και τη Ρήτρα Οδοντιατρικής, που θα καθορίζει θεσμοθετημένα, το ακριβές ποσοστό κρατικής χρηματοδότησης για τη Στοματική Υγεία (31% στο σύνολο δημόσιων δαπανών για την Υγεία).
Μίλησε για την ανάγκη εκπτώσεων σε ρεύμα και ΦΠΑ για να διευκολύνει τους ελεύθερους επαγγελματίες οδοντιάτρους, από τις ανατιμήσεις των ημερών που ζούμε.
Η αναφορά του στις συντάξεις πείνας των υγειονομικών, τις μνημονιακές περικοπές, την αδικία σε βάρος των μονοσυνταξιούχων, εκφράζει κάθε οδοντίατρο που δούλεψε μια ζωή για να εισπράξει στο τέλος ψίχουλα. Ζήτησε αύξηση των συντάξεων όπως έγινε σε δικηγόρους και μηχανικούς.
Η ανάγκη να βοηθηθούν οι νέες μητέρες οδοντίατροι, με ελάφρυνση στην οικογενειακή φροντίδα και το μεγάλωμα των παιδιών, ώστε να απολαμβάνουν ισότητα στην εργασία και την εξέλιξη.
Η αναφορά του σε Οδοντιατρεία Συνεταιριστικής Μορφής είναι μια κορυφαία πρόταση, που ίσως προδιαγράφει και το μέλλον της Οδοντιατρικής Φροντίδας και της Στοματικής Υγείας των Ελλήνων.
Τις εισηγήσεις των πέντε ομιλητών, ακολούθησε συζήτηση, με ερωτήσεις και πολύ ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις των συμμετεχόντων.
Προσωπικά, απόλαυσα αυτήν την εκδήλωση, ας μην ανήκω πια στον ενεργό οδοντιατρικό πληθυσμό. Μετά από σαράντα χρόνια ελεύθερου επαγγέλματος στην Αθήνα και την Κεφαλονιά (32 χρόνια στο Περιστέρι και 8 χρόνια στο Αργοστόλι), συνταξιοδοτημένη από το 2015, δεν θα έπρεπε να αισθανθώ αυτήν τη συναισθηματική διέγερση. Αντίθετα ένοιωσα σαν να πήρα πτυχίο χθες και πρόκειται να ξεκινήσω να εργάζομαι αύριο. Πιθανότατα, οφείλεται στο γεγονός ότι ακούστηκαν πράγματα απαραίτητα για τη Στοματική Υγεία των ασθενών μας και για τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των οδοντιάτρων, για την Ποιότητα Ζωής, όλων. Έτσι πρέπει να ασκείται η Οδοντιατρική σήμερα!
Η σχέση με τους ασθενείς μας είναι μοναδική, ερχόμαστε πολύ κοντά, μας εμπιστεύονται έναν ευαίσθητο τομέα της υγείας τους, εισπράττουμε feedback που δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτα άλλο1.
Άδραξα λοιπόν το νήμα των (4) τεσσάρων φράσεων, Ολιστική Θεραπεία, Ανθρωποκεντρική Προσέγγιση, Ψυχική Υγεία και Ρήτρα για τη Στοματική Υγεία, για να διατυπώσω μια πρόταση. Και ας μου επιτραπεί να κλείσω έτσι!
Αναφέρθηκα σε μια ειδική ομάδα ασθενών, τους ανθρώπους που φοβούνται την οδοντιατρική πράξη (Dental Anxiety), με διάφορες διαβαθμίσεις. Αποτελούν το 11% του ενήλικου πληθυσμού και το 15% των παιδιών. Αυτά τα ποσοστά με τη γενική αύξηση του άγχους λόγω των τρεχουσών κοινωνικών συνθηκών, είναι πολύ περισσότερα σήμερα. Με άλλα λόγια, περισσότερο από 1.000.000 Έλληνες διστάζουν να επισκεφθούν τον οδοντίατρο, από λίγο έως και καθόλου.
Η αντιμετώπιση του Οδοντιατρικού Άγχους-Φόβου-Φοβίας, με αυτήν την κλιμάκωση (5η στη λίστα των Φοβιών σύμφωνα με την APA, American Psychological Association), απαιτεί ειδική αντιμετώπιση που πρέπει να περιληφθείστην εκπαίδευση και στην επιμόρφωση των οδοντιάτρων, για τις απλούστερες μορφές, καθώς και στη δημιουργία ειδικών κλινικών και τη συνεργασία με Ψυχολόγους και Ψυχιάτρους για τις βαρύτερες περιπτώσεις. Έτσι γίνεται σε όλον τον αναπτυγμένο κόσμο, από το 1960 στην Αμερική, 1980 στην Αγγλία, για να επεκταθεί στη συνέχεια από την Αυστραλία μέχρι τη Ν. Αμερική, από τη Ν. Αφρική μέχρι τις Σκανδιναβικές χώρες.
Το άγχος επιπλέον, συνδέεται με την επιβάρυνση της περιοδοντικής νόσου, που με τη σειρά της συνδέεται με τον διαβήτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα κ.α.
Η θεραπεία και η επικοινωνία με τους οδοντιατρικά φοβικούς, τόσο στο χώρο του οδοντιατρείου, όσο και στο ευρύ κοινωνικό πεδίο, έχει να μας δώσει ένα ιδιαίτερο feedback. Πρόκειται για ανθρώπους με ενδείξεις και αποδείξεις νεωτερικού και καινοτόμου προσανατολισμού2. Δεν κάνουν συντηρητικές επιλογές με ό,τι αυτό σημαίνει για το χώρο της Προοδευτικής Διακυβέρνησης και της Αριστεράς, με Δημοκρατία και Ελευθερία.
Η καινοτομία ανθεί επιπλέον, στους χώρους της Τέχνης, για να αναφερθούμε με την ευκαιρία, στην πρόσφατη Οδηγία του ΠΟΥ, για Πολιτιστική Συνταγογράφηση. Ο πολιτισμός, είτε παρακολουθείς, είτε δημιουργείς, έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την Ψυχική Υγεία, αλλά και τους σκληρούς εργαστηριακούς δείκτες, διαβήτη, αρτηριακή πίεση, χοληστερίνη κλπ.3
Η έρευνα απέδειξε ότι στην Ελλάδα δεν είναι γνωστή η σύνδεση της περιοδοντίτιδας, αυτής της βαριάς ασθένειας των ούλων, με τα γενικά νοσήματα και το άγχος2. Η Αγωγή Υγείας και η Πρόληψη, πρέπει να περιλαμβάνει και αυτή τη διάσταση, μαζί με την τοπική περιποίηση των δοντιών, βούρτσισμα, φθορίωση στα παιδιά, διατροφή, κλπ.
Οι εκλογές των Οδοντιατρικών Συλλόγων και της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας 3-4 Απριλίου, ας σηματοδοτήσουν μια νέα αρχή στο χώρο μας.
————————————–
Αναφορές
1. Αράβου, Σ. (2001). «Η συμβολή των Συμπεριφορικών Επιστημών, στη βελτίωση των σχέσεων Οδοντίατρου-Ασθενή». Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία. ΕΚΠΑ ΟΔΟ. Τομέας Κοινωνικής Οδοντιατρικής.
2. Αράβου, Σ. (2008). «Διαδικασίες Επιρροής Οδοντιατρικά Φοβικών και μη Φοβικών Ασθενών». Διδακτορική Διατριβή. Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Τμήμα Ψυχολογίας.
3. WHO- World Health Organization (2019). Launch of first WHO report on the evidence base for arts and health interventions. Helsinki Finland.
* Σοφία Αράβου-Παπαδάτου. Κοινωνική Οδοντιατρική MSc, Ψυχολογία PhD-Μοντέλα Επιρροής. Μέλος του Ομίλου Οδοντιάτρων Λογοτεχνών Καλλιτεχνών ΟΟΛΚ. Μέλος ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Κεφαλονιάς και Ιθάκης.
