Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ, υποχώρηση ή σταθεροποίηση της ΕΛΑΣ και αισθητή μείωση της μεταξύ τους απόστασης
Δε χρειάζεται πολιτική ερμηνεία για να διαπιστωθεί η αλλαγή. Αρκούν οι αριθμοί.
Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει ανοδική κίνηση, την ώρα που η ΕΛΑΣ είτε υποχωρεί είτε σταθεροποιείται. Το αποτέλεσμα είναι ότι η διαφορά μεταξύ των δύο σχηματισμών περιορίζεται.
Στην GPO, το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει από 11,5% σε 13,1%, ενώ η ΕΛΑΣ υποχωρεί από 16,3% σε 15,8%. Η απόσταση μειώνεται από 4,8 σε 2,7 μονάδες.
Στη MRB, το ΠΑΣΟΚ κινείται από 11,1% σε 12,4%, ενώ η ΕΛΑΣ από 17,6% σε 17,4%.
Ανάλογη σύγκλιση καταγράφεται και στη Metron Analysis.
Η εικόνα, επομένως, που διαμορφώνεται είναι ότι η αρχική δυναμική της ΕΛΑΣ φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί, ενώ το ΠΑΣΟΚ ανακτά μέρος του εδάφους που είχε χάσει.
Και αυτό είναι το πρώτο δεδομένο που αξίζει να κρατήσουμε.
Η Κρήτη επιβεβαιώνει τη μεταβολή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόσφατη έρευνα του Radio Me 88,4 στην Κρήτη, με επεξεργασία του κ. Νίκου Καρδούλα.
Στην Περιφέρεια Κρήτης καταγράφονται:
- ΝΔ: 19,3%
- ΠΑΣΟΚ: 17,5%
- ΕΛΑΣ: 15,0%
Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται έτσι 2,5 μονάδες πάνω από την ΕΛΑΣ.
Το εύρημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή η Κρήτη αποτελεί χώρο όπου το ΠΑΣΟΚ διαθέτει παραδοσιακά ισχυρή πολιτική και κοινωνική παρουσία. Τα δεδομένα, λοιπόν, δείχνουν σύγκλιση χωρίς να αποδεικνύουν από μόνα τους την ακριβή διαδρομή των ψηφοφόρων.
Ωστόσο, όταν σε διαδοχικές μετρήσεις ο ένας σχηματισμός ανεβαίνει και ο άλλος παραμένει στάσιμος ή υποχωρεί, η υπόθεση ότι ένα μέρος της αρχικής εκλογικής δυναμικής της ΕΛΑΣ επιστρέφει προς το ΠΑΣΟΚ γίνεται εύλογη και αξίζει να ελεγχθεί από τις επόμενες έρευνες μετακίνησης ψηφοφόρων.
Το πραγματικό ερώτημα αρχίζει τώρα: γιατί;
Εδώ η δημοσκοπία σταματά να δίνει απαντήσεις και αρχίζει η πολιτική ανάλυση.
Μία πιθανή εξήγηση βρίσκεται στην οργανωτική φάση στην οποία βρίσκεται σήμερα η ΕΛΑΣ.
Η συγκρότηση των 59 Συντονιστικών Επιτροπών, με 596 μη εκλεγμένα στελέχη, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη δημιουργία πανελλαδικού κομματικού μηχανισμού. Η ίδια η ΕΛΑΣ παρουσιάζει τις επιτροπές ως τον οργανωτικό της κορμό, με ευθύνη για τη δημιουργία οργανώσεων, την εγγραφή μελών και την τοπική πολιτική δράση.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι άλλο: Πόσο νέο είναι τελικά αυτό το νέο κόμμα;
Εάν η οργανωτική του επέκταση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ήδη γνωστά στελέχη και πρόσωπα του προηγούμενου κομματικού χώρου, τότε δημιουργείται ένα παράδοξο.
Η ΕΛΑΣ καλείται να πείσει την κοινωνία ότι αποτελεί κάτι καινούργιο, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να αξιοποιήσει ανθρώπους που διαθέτουν εμπειρία, δίκτυα και οργανωτική γνώση από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη πρόβλημα. Μπορεί, όμως, να γίνει πρόβλημα εάν η ανανέωση παραμείνει περισσότερο διακήρυξη παρά κοινωνικά ορατή πραγματικότητα.
Η «πόρτα» για τους παλιούς και ο ανταγωνισμός για τους νέους
Υπάρχει και μια δεύτερη, πιο δύσκολη εξίσωση.
Η ΕΛΑΣ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής ή συμμετοχής παλαιών στελεχών, αλλά η διαδικασία δεν έχει εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο για όλους. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει δηλώσει ότι το κάλεσμα είναι ανοιχτό, ενώ έχει θέσει συγκεκριμένους όρους για τη συμμετοχή βουλευτών.
Μεγάλες συζητήσεις εγείρει η περίπτωση του Σωκράτη Φάμελλου ενώ η Έφη Αχτσιόγλου, απ’ την άλλη, αποχώρησε από τη Νέα Αριστερά τον Ιούνιο και είχε δηλώσει ότι ενδεχόμενες συνέργειες με το νέο εγχείρημα θα φανούν στην πορεία, χωρίς να είναι κάτι προεξοφλημένο.
Εδώ βρίσκεται μια δυνητική οργανωτική αντίφαση.
Από τη μία πλευρά υπάρχουν παλαιότερα στελέχη με πολιτικό κεφάλαιο, αναγνωρισιμότητα και εκλογική εμπειρία, τα οποία αναμένουν να δουν εάν και με ποιον τρόπο θα ενταχθούν στο νέο εγχείρημα.
Από την άλλη, υπάρχει ήδη ένας νέος κομματικός μηχανισμός, με εκατοντάδες στελέχη που έχουν τοποθετηθεί στις Συντονιστικές Επιτροπές και οικοδομούν τη δική τους πολιτική παρουσία.
Εδώ δημιουργείται ένα καθαρά οργανωτικό δίλημμα: οι παλιοί θέλουν χώρο και οι νέοι θέλουν προοπτική.
Ιδίως όταν η συζήτηση μεταφερθεί από τις κομματικές θέσεις στα ψηφοδέλτια, το ζήτημα γίνεται πολύ πιο ευαίσθητο. Κάθε νέα ένταξη ενός αναγνωρίσιμου πρώην βουλευτή ή υπουργού μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη εκλογική δυναμική για το κόμμα, αλλά ταυτόχρονα μεγαλύτερο ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες εκλόγιμες θέσεις.
Αυτό είναι ένα κλασικό πρόβλημα κάθε νέου πολιτικού σχηματισμού: πώς συνδυάζεται η διεύρυνση με την προστασία της πολιτικής επένδυσης όσων βρίσκονται ήδη μέσα;
Εάν δεν υπάρξει πειστική απάντηση, η εσωτερική ισορροπία μπορεί να γίνει δύσκολη…
Μια ωρολογιακή βόμβα;
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο οργανωτικό ρίσκο της σημερινής φάσης.
Η συνύπαρξη δύο διαφορετικών πηγών δυσαρέσκειας που μπορούν να κινηθούν προς αντίθετες κατευθύνσεις.
Οι παλαιοί αισθάνονται ότι παραμένουν «στην εξώπορτα», ενώ οι νεότεροι μπορεί να φοβούνται ότι η είσοδος των παλαιών θα περιορίσει τον δικό τους χώρο και κυρίως τις εκλογικές τους προοπτικές.
Εάν αυτή η ένταση δεν αντιμετωπιστεί με διαφανείς και συλλογικούς κανόνες, μπορεί να παράγει ακριβώς αυτό που κάθε νέο κόμμα θέλει να αποφύγει: εσωτερική γκρίνια, δημόσιες διαφοροποιήσεις, αποχωρήσεις και διαρκή ανακύκλωση προσώπων.
Και τότε το οργανωτικό πρόβλημα μπορεί να μετατραπεί σε εκλογικό…
Το στοίχημα της ανανέωσης
Υπάρχει, τέλος, ένα ακόμη ερώτημα.
Η ΕΛΑΣ ανακοίνωσε τις Συντονιστικές της ως ένα πανελλαδικό δίκτυο 596 στελεχών, ενώ στην επόμενη φάση προβλέπει ακόμη περισσότερες οργανωτικές θέσεις, μεταξύ των οποίων περίπου 500 Τομεακούς Υπευθύνους.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς πόσοι άνθρωποι συμμετέχουν.
Είναι ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, από πού προέρχονται και τι καινούργιο φέρνουν.
Εάν η κοινωνία βλέπει στις τοπικές οργανώσεις κυρίως τα ίδια πρόσωπα που γνώριζε από τον ΣΥΡΙΖΑ, τότε είναι δύσκολο να δημιουργηθεί η αίσθηση μιας πραγματικά νέας πολιτικής πρότασης.
Αντίθετα, πραγματική διεύρυνση θα σήμαινε ότι ο νέος φορέας καταφέρνει να προσελκύσει ανθρώπους χωρίς προηγούμενη κομματική διαδρομή, πρόσωπα από την αυτοδιοίκηση, την κοινωνία των πολιτών, την παραγωγή, την επιστήμη και τις νεότερες γενιές.
Αυτό είναι κάτι που οι επόμενες οργανωτικές ανακοινώσεις μπορούν να κάνουν μετρήσιμο.
Οι επόμενες δημοσκοπήσεις θα δώσουν την απάντηση
Για την ώρα, τα δεδομένα επιτρέπουν ένα συμπέρασμα και αφήνουν ένα ερώτημα.
Το συμπέρασμα είναι ότι η απόσταση ΠΑΣΟΚ–ΕΛΑΣ μειώνεται. Το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει ενίσχυση σε αρκετές πρόσφατες μετρήσεις, ενώ η ΕΛΑΣ εμφανίζει σταθεροποίηση ή μικρή υποχώρηση.
Το ερώτημα είναι εάν αυτή η μεταβολή σηματοδοτεί μια πραγματική επιστροφή ψηφοφόρων που είχαν μετακινηθεί προς την ΕΛΑΣ.
Όσο η αρχική δημοσκοπική υπεροχή της ΕΛΑΣ έναντι του ΠΑΣΟΚ δε διευρύνεται, αλλά αντίθετα, η ψαλίδα κλείνει, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν τα εσωτερικά ερωτήματα του νέου φορέα: πόσο πραγματικά νέο είναι το οργανωτικό του μοντέλο, πόσο ανοιχτή είναι η πόρτα για τα παλαιότερα στελέχη, αν λειτουργούν με ρεβανσισμό και αίσθηση ιδιοκτησίας όσοι είναι μέσα, πώς θα συνυπάρξουν οι νέες και οι παλιές πολιτικές γενιές και, κυρίως, αν μπορεί να δημιουργήσει μια νέα κοινωνική δυναμική αντί να ανακυκλώσει την παλιά.
