Στο στούντιο του Inkefalonia 89,2 βρέθηκε ένας νέος άνθρωπος που, παρά το νεαρό της ηλικίας του, κουβαλά στους ώμους του μια ολόκληρη παράδοση. Ο Βαγγέλης Σταθάτος, καλλιτέχνης του θεάτρου σκιών και καραγκιοζοπαίχτης, δεν ήρθε απλώς να μιλήσει για μια παράσταση, ήρθε να μιλήσει για μια στάση ζωής.

Το ελληνικό θέατρο σκιών, αυτή η λαϊκή τέχνη που γεννήθηκε στις αυλές, στα καφενεία και στα πανηγύρια, υπήρξε πάντοτε κάτι περισσότερο από διασκέδαση. Ήταν τρόπος να γελάμε με τα βάσανά μας, να σατιρίζουμε την εξουσία, να αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας στον Καραγκιόζη: φτωχό, ευρηματικό, ανθρώπινο. Και αν σήμερα συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι «παλιό», ο Βαγγέλης Σταθάτος έρχεται να αποδείξει ακριβώς το αντίθετο, ότι αυτή η τέχνη όχι μόνο ζει, αλλά αναπνέει μέσα από νέους ανθρώπους που τη σέβονται και τη μετακινούν προς το σήμερα.

Μιλώντας για τον εαυτό του μακριά από το πανί, περιέγραψε έναν νέο άνθρωπο που μεγάλωσε σχεδόν παράλληλα με τον μπερντέ. Σε μια ηλικία όπου οι περισσότεροι ακόμη αναζητούν τον δρόμο τους, εκείνος ήδη περπατά τον δικό του. Όχι χωρίς αμφιβολίες, όχι χωρίς κούραση, αλλά με μια σπάνια εσωτερική βεβαιότητα: ότι αυτό που κάνει δεν είναι χόμπι, αλλά μία εσωτερική του ανάγκη με την οποία γεννήθηκε.

Τα πρώτα του βήματα στο θέατρο σκιών δεν είχαν τίποτα το επιτηδευμένο. Ήταν η γοητεία της φιγούρας, της φωνής, της ιστορίας. Ήταν το μεράκι του παιδιού που έφτιαχνε μόνο του φιγούρες, που έβρισκε στον Καραγκιόζη έναν τρόπο να εκφραστεί. Ένα παιδί που οι δάσκαλοί του στο 5ο Δημοτικό Σχολείο Αργοστολίου ακόμη θυμούνται όχι για βαθμούς, αλλά για το πάθος του.

Μπαίνοντας σε έναν χώρο με τόσο βαριά ιστορία, ο Βαγγέλης δεν προσπάθησε να αποδείξει ότι «ξέρει καλύτερα». Αντίθετα, μίλησε με σεβασμό για τους παλιούς, για τις συμβουλές που κράτησε και για εκείνες που άφησε πίσω του. Για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη διατήρηση της παράδοσης και την εξέλιξή της. Για τον φόβο μήπως θεωρηθεί ανεπαρκής λόγω ηλικίας και για τη σιωπηλή επιμονή που τελικά κερδίζει τον χώρο.

Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση είχε η ίδια η δημιουργία: οι φιγούρες που σχεδιάζει και κατασκευάζει μόνος του και τα σενάρια που γράφει. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε και η επιλογή του να εντάξει τη ζωντανή μουσική στις παραστάσεις του. Όχι ως εντυπωσιασμό, αλλά ως δήλωση: ότι το θέατρο σκιών δεν είναι μουσείο.

Σημειώσαμε τη στάση του απέναντι στους συναδέλφους του, τους οποίους προβάλλει δημόσια χωρίς ίχνος ανταγωνισμού, μια πράξη που τον τιμά όχι μόνο ως καλλιτέχνη, αλλά, κυρίως, ως άνθρωπο.

Όταν η συζήτηση έφτασε στο κοινό, στα παιδιά, στον θόρυβο και στην οχλαγωγία που συχνά συνοδεύουν τις παιδικές παραστάσεις, φάνηκε κάτι ακόμα: η ψυχραιμία και η πίστη στη δύναμη του ίδιου του περιεχομένου. Η σαγήνη της ιστορίας ως μέσο παιδείας και όχι επιβολής.

Και κάπου εκεί, αναπόφευκτα, ήρθε ξανά ο ίδιος ο Καραγκιόζης. Ποιος είναι σήμερα; Θύμα ή επιζών; Επαναστάτης ή απλώς ένας άνθρωπος που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα; Τον αγαπάμε πραγματικά ή τον αντέχουμε μόνο όσο μένει πάνω στο πανί; Ίσως, όπως ειπώθηκε, το δύσκολο δεν είναι αν υπάρχει ο Καραγκιόζης ανάμεσά μας, αλλά αν αντέχουμε να τον κοιτάξουμε.

Η εκπομπή έκλεισε με σκέψεις για το μέλλον, για όνειρα, για φόβους, για την ευθύνη που συνοδεύει μια τέχνη αιώνων και με την υπενθύμιση της παράστασης στο Δημοτικό Θέατρο Αργοστολίου «Ο Κέφαλος», εκεί όπου ο μπερντές στήθηκε ξανά για να μας θυμίσει κάτι απλό και πολύτιμο: ότι οι τέχνες ζουν όσο υπάρχουν άνθρωποι που τις υπηρετούν με αλήθεια.

Το Viva Voce στα FM με τον Γιάννη Βαρούχα συνεχίζει να δίνει χώρο στη ζωντανή φωνή, στη δημιουργία και στους ανθρώπους που κρατούν τις παραδόσεις παρούσες. Όχι ως ανάμνηση, αλλά ως εμπειρία και αυτή η συνάντηση με τον Βαγγέλη Σταθάτο ήταν ακριβώς μια ζωντανή απόδειξη ότι ο Καραγκιόζης είναι ακόμα εδώ, Viva Voce!

Δείτε ολόκληρη την εκπομπή και την ενδιαφέρουσα συζήτησή μας με τον Βαγγέλη Σταθάτο:

Εναλλακτικά μπορείτε να ακούσετε το podcast της εκπομπής πατώντας πάνω στον παρακάτω σύδεσμο:

Podcast | Η συζήτηση του Βαγγέλη Σταθάτου με τον Γιάννη Βαρούχα