Με αφορμή την ομιλία του ιστορικού μας, Πέτρου Πετράτου από την Ιακωβάτειο βιβλιοθήκη του Ληξουρίου της Κεφαλονιάς, για την εκπαίδευση των Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ενεργοποιήθηκαν σκέψεις για την εκπαιδευτική υποβάθμιση που βιώνουμε σήμερα.
Προς την ίδια κατεύθυνση, λειτούργησε και η διευκρινιστική ερώτηση του Γιάννη Βαρούχα για τους Φαναριώτες, που ήταν γρανάζι διοικητικής διευκόλυνσης για τους Οθωμανούς. Η σύνθετη και διαλεκτική απάντηση του Πέτρου Πετράτου, έδειξε την αναγκαιότητα της πολυδιάστατης σκέψης και δράσης που χρειάζεται κάθε εποχή, ιδιαίτερα σε δύσκολους καιρούς και περιόδους κοινωνικών αλλαγών.
Η απάντηση ήταν ένα Έργο Γνώμης με θέσεις υπέρ και εναντίον των Φαναριωτών, υπέρ και εναντίον του Πατριαρχείου και των Οθωμανών. Ένας τετραπλός «σταυρός» που αναλύει σφαιρικά και οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα και υιοθέτηση γνώμης, με γνώση.
Όλοι οι Φαναριώτες δεν ήταν τουρκόφιλοι, οι περισσότεροι όμως ήταν πλούσιοι αστοί λόγω της εμπορικής δραστηριότητας που είχαν σε όλον τον κόσμο. Ήταν πολύγλωσσοι με μεγάλη μόρφωση που λάβαιναν στην Ευρώπη, στη Δύση. Το Πατριαρχείο τους στήριζε αναμφισβήτητα, αλλά κατάφεραν μαζί με την Εκκλησία τη δημιουργία και τη διατήρηση της Μεγάλης του Γένους Σχολής, της γλώσσας και της θρησκείας. Κατάφεραν τη διάδοση των Γραμμάτων και των Τεχνών, όπου τοποθετήθηκαν στα Βαλκάνια ως ηγεμόνες-οσποδάροι Μολδαβίας- Βλαχίας, στο Δούναβη και αλλού. Ήταν δραγουμάνοι της Πύλης και πνευματικοί διαμεσολαβητές των Σουλτάνων,με τη Βενετία και όλη την Ευρώπη.
Βλέπουμε δηλαδή ότι οι Φαναριώτες κατάφεραν να εκλαμβάνονται ως ακίνδυνη και ικανή μειονότητα, χωρίς να απειλούν την τουρκική ταυτότητα και κυριαρχία. Πέτυχαν με άλλα λόγια, το κοινωνιοψυχολογικό «συμβόλαιο επιείκειας», που τους επέτρεψε εκ της θέσης τους τη διάχυση της γνώσης και των τεχνών με τα έργα πολιτισμού και εκπαίδευσης που έκαναν, όπου τοποθετούνταν ως ηγεμόνες-εκπρόσωποι της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Συνέβαλαν έτσι, στην αφύπνιση συνείδησης των λαών της Βαλκανικής και της Ελλάδας.
Από κοινωνιοψυχολογική πλευρά, παλαιότερα κυριαρχούσαν οι αντιλήψεις «Μείνε μακριά από την πλειοψηφία για να αλλάξεις τον κόσμο» ή «Ενσωματώσου στην πλειοψηφία και με προσπάθεια, απόκτηση εμπιστοσύνης και αποδοχής, εκ των έσω, άλλαξε τον κόσμο».
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η ικανή εξωομάδα μπορεί να συμβάλλει σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό στην αλλαγή νοοτροπίας, συμπεριφοράς και έργου, αρκεί να μην απειλεί καμία ταυτότητα, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία της.
Οι Φαναριώτες ήταν ικανή εξωομάδα, είχαν άλλη γλώσσα, άλλη θρησκεία, αλλά με γνώσεις, δεξιότητες, ικανότητα και διπλωματία, βοήθησαν μεν το διοικητικό έργο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά συνέβαλαν και στην απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό, αφυπνίζοντας μέσω της Παιδείας.
Εμείς σήμερα καταργούμε την Κοινωνιολογία και την Τέχνη από την δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μεταξύ άλλων. Για ποια διευρυμένη συνείδηση και κριτική σκέψη με επίλυση προβλημάτων και συνεργασία, μπορούμε να μιλάμε; Για πια «ικανότητα να ζεις» που ήθελε το σχέδιο Ντελόρ, μπορούμε πια να μιλάμε;
Θέλουμε απόλυτη εξειδίκευση με στόχο ζωής τις «διακοπές» και την ευκαιριακή «διασκέδαση»; Οι διακοπές όμως 3-5-10 ημερών ή και ενός μήνα δεν είναι ζωή, είναι ζαχαρίτσα στο αλογάκι, αναγκαίο στοιχείο, αλλά όχι καθοριστικό ευτυχίας. Η Ψυχολογία κραυγάζει, λύση είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής, ώστε να νοιώθεις συνέχεια ευχαρίστηση και ευδαιμονία, χωρίς να περιμένεις διαρκώς τη σωτηρία στις διακοπές!
Χωρίς Πολιτική στην Υγεία, Παιδεία, Περιβάλλον, Εργασία, Πολιτισμό και Ελεύθερο Χρόνο με Ποιοτικά Ενδιαφέροντα, θα είμαστε μια ζωή υποτελείς… και στις μέρες μας, Ρήγας Φεραίος και «Φαναριώτες» δεν υπάρχουν, η σωτηρία θα έρθει από τις επιλογές μας!
———————————————————–
*Η στήλη πενθεί σήμερα, για την απώλεια του σ. Γιάννη Ψαρρά, συζύγου της τ. βουλευτή μας Αφροδίτης Θεοπεφτάτου. Η ευγενική φύση του Γιάννη, η διακριτική του παρουσία, το αξιακό του φορτίο, το πηγαίο χιούμορ και η συντροφικότητα, θα μείνουν ανεξίτηλα στο χρόνο. Καλό δρόμο στον ίδιο και πολύ αγάπη στην οικογένειά του!
