Κάθε χρόνο, στις 31 Οκτωβρίου, οι δρόμοι πολλών πόλεων ανά τον κόσμο γεμίζουν από μικρούς και μεγάλους μεταμφιεσμένους σε μάγισσες, βρικόλακες και φαντάσματα. Το Halloween, μια γιορτή με μακραίωνες ρίζες στην αρχαία κελτική παράδοση, έχει πλέον γίνει ένα παγκόσμιο φαινόμενο, γεμάτο χρώματα, μουσική, φάρσες και γλυκά.

Η πιο χαρακτηριστική εικόνα του Halloween είναι, φυσικά, η σκαλισμένη κολοκύθα, το περίφημο Jack O’ Lantern. Ο μύθος του «Τσιγκούνη Τζακ» από την Ιρλανδία αφηγείται την ιστορία ενός ανθρώπου που ξεγέλασε τον Διάβολο και καταδικάστηκε να περιπλανιέται για πάντα στο σκοτάδι, κρατώντας ένα φανάρι φτιαγμένο αρχικά από γογγύλι. Όταν οι Ιρλανδοί μετανάστευσαν στην Αμερική, αντικατέστησαν το γογγύλι με κολοκύθες, που ήταν πιο άφθονες και ευκολότερες στο σκάλισμα. Έτσι γεννήθηκε ένα από τα πιο γνωστά σύμβολα της σύγχρονης εποχής.

Από θρησκευτική και λαϊκή γιορτή που τιμούσε το τέλος της σοδειάς και τις ψυχές των νεκρών, το Halloween εξελίχθηκε σε μια κοσμική γιορτή ψυχαγωγίας. Σήμερα, τα πάρτι, οι στολές και τα γλυκά έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ τα μαγαζιά γεμίζουν με θεματικά διακοσμητικά και προσφορές. Είναι ένα φαινόμενο που συνδυάζει τον δυτικό πολιτισμό, τη φαντασία και το εμπόριο.

Αν και δεν αποτελεί μέρος της ελληνικής παράδοσης, τα τελευταία χρόνια το Halloween κερδίζει έδαφος και στη χώρα μας. Πολλά σχολεία, καφετέριες και χώροι ψυχαγωγίας διοργανώνουν θεματικές εκδηλώσεις, ενώ η αγορά «ντύνεται» αναλόγως. Άλλος ένας λόγος για να κινηθεί το εμπόριο και να υπάρξει μια νότα διασκέδασης μέσα στο φθινόπωρο.

Ωστόσο, η ελληνική παράδοση έχει δικά της έθιμα που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα ξενόφερτα:

• Οι Απόκριες, με τα μασκαρέματα, τις φάρσες και τα διονυσιακά τους στοιχεία, αποτελούν ίσως την πιο κοντινή μας εκδοχή του Halloween.
• Τα Ψυχοσάββατα, αφιερωμένα στη μνήμη των ψυχών, θυμίζουν τον πνευματικό χαρακτήρα που κάποτε είχε η γιορτή των Κελτών.
• Και φυσικά, τα παραδοσιακά δρώμενα όπως οι Μωμόγεροι, τα Αναστενάρια και τα αποκριάτικα έθιμα της Νάουσας και της Κοζάνης κουβαλούν μια μαγεία βαθιά ριζωμένη στην ελληνική ψυχή.

Το αν «πρέπει» ή όχι να γιορτάζεται το Halloween δεν έχει μία σωστή απάντηση. Είναι, αναμφίβολα, μια όμορφη αφορμή για διασκέδαση, κοινωνικότητα και εμπορική κίνηση. Κάτι που, ειδικά στις μέρες μας, δεν είναι καθόλου αμελητέο.

Ίσως όμως να έχει ακόμα μεγαλύτερη αξία να θυμηθούμε ότι η Ελλάδα διαθέτει έναν πλούτο εθίμων γεμάτων φαντασία, συμβολισμό και φαντασμαγορία, που χάνονται σιγά σιγά στο βάθος του χρόνου. Αν στρέψουμε λίγο περισσότερο το βλέμμα μας σε αυτά, θα ανακαλύψουμε ότι η μαγεία δεν χρειάζεται να έρθει απ’ έξω, μπορεί να είναι πρωτότυπη και υπάρχει ήδη μέσα στην ελληνική μας παράδοση. Αρκεί να την αναζητήσουμε και να την ανακαλύψουμε!

Γιάννης Βαρούχας