Με αφορμή την ιστορική επέτειο του Ολοκαυτώματος του μαρτυρικού χωριού Μουζακάτα, στον Δήμο Σάμης Κεφαλονιάς, διοργανώθηκε μια ξεχωριστή και πολυεπίπεδη εκδήλωση. Μια συνάντηση μνήμης, φύσης, λαογραφίας, πολιτισμού και ανθρώπινης συνεύρεσης. Μια εμπειρία που δεν περιορίστηκε σε μια τελετή, αλλά απλώθηκε στον χρόνο και στον τόπο, αγγίζοντας σώμα και ψυχή.
Δύο ώρες πριν την προγραμματισμένη εκδήλωση, μια ομάδα περιπατητών ξεκινούσε από το “γιοφύρι του Παπαδημάτου”, με οδηγούς τον Γιώργο Ποταμιάνο και τον Μπάμπη Βασιλάτο.
Το μονοπάτι μάς υποδέχτηκε σαν ζωντανός οργανισμός: πλάι στο ποτάμι, με τον αδιάκοπο ήχο των νερών να μας συνοδεύει, με τη σκιά των δέντρων λυτρωτική. Γύρω μας, ίχνη μιας άλλης εποχής, λαογραφικά στοιχεία, τρόποι αποθήκευσης και αξιοποίησης του νερού, λαξευμένοι βράχοι που κάποτε εξυπηρετούσαν την ανάγκη της μετακίνησης και παντού, μια φύση παρθένα, γενναιόδωρη, σχεδόν συγκλονιστική.
Μετά από περίπου μία ώρα διαδρομής, μια νέα ομάδα ανθρώπων ενσωματώθηκε στην πορεία μας. Η ανθρώπινη ροή μεγάλωσε και το ταξίδι συνεχίστηκε αλλά, αυτή τη φορά, με ανηφόρα ελαφρώς απαιτητική. Για ακόμη μία ώρα, σώμα και ανάσα εργάστηκαν αρμονικά μέχρι που φτάσαμε στα μαρτυρικά Μουζακάτα.
Εκεί, ο Δήμος Σάμης είχε μεριμνήσει για την υποδοχή των περιπατητών, προσφέροντας νερό και ξεκούραση. Μας καλωσόρισε ο Αντιδήμαρχος Σάμης, κ. Αντώνης Καλλιβωκάς, και λίγο αργότερα ξεκίνησε η σεμνή τελετή. Ο ιερέας τέλεσε επιμνημόσυνη δέηση, κατατέθηκαν στεφάνια και ακολούθησε ο σύντομος χαιρετισμός του Αντιδημάρχου, δίνοντας, αμέσως μετά, τον λόγο στον κ. Τζαννάτο, ο οποίος ανέδειξε τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της εποχής, συνδέοντάς τα με το σήμερα.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η παρουσία της κυρίας Doris Wille, η οποία διάβασε το κείμενό της «Το σπασμένο πιάτο». Ένα κείμενο που είχαμε ήδη την τιμή να φιλοξενήσουμε στο kefaloniastatus.gr και που είχε αγγίξει βαθιά όσους το είχαν διαβάσει. Ανάμεσά μας βρισκόταν και ο Κυριάκος Γρηγοράτος, πρόσωπο αναφερόμενο στο κείμενο, συνοδευόμενος από τις κόρες και την εγγονή του, προσδίδοντας μια ακόμα πιο ζωντανή διάσταση στη μνήμη.
Δείτε το βίντεο στο οποίο η κυρία Wille διαβάζει το κείμενό της:
Διαβάστε επίσης: Doris Wille | Το σπασμένο πιάτο
Μετά το πέρας της τελετής, μικρές ανθρώπινες συντροφιές σχηματίστηκαν αυθόρμητα. Συζητήσεις για τη μνήμη, την ιστορία, το σήμερα, αλλά και απλές καθημερινές κουβέντες, αυτές που όλοι έχουμε ανάγκη. Γιατί η μνήμη δεν απομονώνει, ενώνει.
Η επιστροφή ξεκίνησε με την πρόκληση της κατάβασης, συχνά πιο απαιτητικής από την ανάβαση. Κι όμως, αυτή η διαδρομή έκρυβε μια ακόμη αποκαλυπτική στάση. Σ’ ένα παλιό πέτρινο, αψιδωτό γεφύρι, χτισμένο με τέχνη και κόπο, που στέκει μέχρι σήμερα όχι πια για πρακτικούς λόγους, αλλά ως μάρτυρας μιας άλλης ζωής. Μιας ζωής που αγωνιζόταν σκληρά για το καθημερινό ψωμί, που δεν άφηνε τίποτα να πάει χαμένο, σε αντίθεση με τη σημερινή ευκολία που συχνά οδηγεί στην αλόγιστη σπατάλη.
Καθίσαμε εκεί, στη σκιά του γεφυριού, με το νερό να κυλά δίπλα μας. Και τότε, μια φίλη, η πιο τολμηρή της παρέας, βούτηξε στο παγωμένο ποτάμι, χαρίζοντάς μας ένα αυθόρμητο χαμόγελο και μια μικρή υπενθύμιση ελευθερίας.
Εκείνη τη στιγμή, κάτι άλλαξε. Αδειάσαμε από σκέψεις, από έγνοιες. Αφεθήκαμε στη στιγμή, στον ήχο του νερού, στη συντροφικότητα. Ήρθαμε πιο κοντά, όχι επιτηδευμένα, αλλά φυσικά, όπως συμβαίνει όταν ο άνθρωπος επιστρέφει στα απλά και ουσιαστικά.
Λίγο αργότερα, φτάσαμε ξανά στη δημοσιά. Επιστροφή στον πολιτισμό, στις ταχύτητες, στις οθόνες. Μα αυτή τη φορά, όχι ακριβώς οι ίδιοι. Γιατί κάτι από την εμπειρία αυτής της Κυριακής, τη μνήμη, τη φύση, τους ανθρώπους, είχε μείνει μέσα μας.
Ευγνώμων για τις στιγμές, τη μνήμη και τους ανθρώπους.
Γιάννης Βαρούχας
