Εικόνα άρθρου: Ο Βράχος του Βύρωνα στη Λακήθρα Κεφαλονιάς.

Η σημαντική ομιλία του Πέτρου Πετράτου ανέδειξε μία πραγματικότητα: γνωρίζουμε ελάχιστα για τους βαλκάνιους εθελοντές του ’21 αλλά πολύ περισσότερα για τους ευρωπαίους εθελοντές της Ελληνικής Επανάστασης. Μάλιστα πολλές φορές, η γνώση μας για τους δεύτερους είναι υπερτιμημένη, ενώ ο αριθμός των πρώτων είναι συντριπτικά μεγαλύτερος. Με αφορμή αυτήν την πραγματικότητα που έχει τις ρίζες της στα συμφέροντα των βασιλικών οίκων και γενικά των μεγάλων πολιτικών και στρατιωτικών δυνάμεων, θα εξετάσουμε σήμερα την περίπτωση του Λόρδου Μπάηρον.

Ποιος ήταν

Ο Λόρδος Μπάηρον ήταν ένας Άγγλος αριστοκράτης με μεγάλο πλούτο και γνωστός στην Ευρώπη ως ποιητής. Ωστόσο ήταν επιρρεπής στα ερωτικά σκάνδαλα και γι’ αυτό δεν έχαιρε της εκτίμησης των συμπατριωτών του. Οι ερωτικές περιπέτειες, το διαζύγιο που ήταν ενάντια στην παράδοση της αγγλικής εκκλησίας καθώς και μία αιμομικτική ερωτική σχέση με την ετεροθαλή αδελφή του ήταν μερικοί απ’ τους λόγους για τους οποίους άφησε την Αγγλία και εγκαταστάθηκε στην Ιταλία. Η νέα διαμονή του όμως δε διέφερε και πολύ απ’ την προηγούμενη με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει και την Ιταλία εξαιτίας παρόμοιων ερωτικών περιπετειών. Φαίνεται πως τα αισθήματα μεταξύ αυτών των χωρών και του Λόρδου ήταν αμοιβαία καθώς για την πατρίδα του δήλωνε ότι θα χαιρόταν αν την κατακτούσε ο Μέγας Ναπολέων, ενώ για τους Ιταλούς ότι «πρέπει να ασχολούνται αποκλειστικά με την όπερα και τα μακαρόνια»…

Το φυσικό παρουσιαστικό του παρέπεμπε σ’ έναν άνθρωπο φιλάσθενο και εξασθενημένο. Ήταν κοντός, γύρω στο 1.60, το αριστερό του πόδι ήταν πέντε πόντους πιο κοντό απ’ το δεξί ενώ έκανε τα πάντα για να μη φαίνεται ότι κουτσαίνει. Αν και ήταν μόλις 35 χρονών όταν έφτασε στην Ελλάδα, υπέφερε απ’ το συκώτι του γιατί έπινε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ. Ήταν εξαιρετικά λευκός σαν αλάβαστρος ενώ η επιδερμίδα του ήταν τόσο λεπτή που διαφαινόντουσαν οι γαλάζιες φλέβες του που ήταν μικρές σαν κλωστές. Υπέφερε από ψυχοπαθολογικά προβλήματα τα οποία του προκαλούσαν κρίσεις μανίας και υστερίας.

Η άφιξη και η δραστηριότητα του Λόρδου Μπάηρον στην Κεφαλονιά

Αφού λοιπόν οι ερωτικοί καυγάδες του Λόρδου δεν του άφηναν περιθώρια για περαιτέρω παραμονή ή ανέλιξη στην Ιταλία, τον Ιούλιο του 1823 μπήκε μέσα σ’ ένα μπρίκι (=πολεμικό ιστιοφόρο) που το έλεγαν «Ηρακλή» και απέπλευσε απ’ τη Γένοβα προς τη δική μας Κεφαλονιά όπου έφτασε μετά από είκοσι μέρες ταξιδιού. Η φήμη του προηγήθηκε της άφιξής του καθώς υπήρξε η διάδοση ότι ερχόταν ένας Λόρδος με μιλιούνια λίρες! Όταν έφτασε στην Κεφαλονιά οι πάντες έμειναν έκπληκτοι απ’ τη μεγαλοπρέπεια και τις απαστράφτουσες εμφανίσεις του! Απ’ την Ιταλία είχε αγοράσει φανταχτερές φορεσιές-στολές, πολεμικά καπέλα και άλλα πολύτιμα υφάσματα με τα οποία στολιζόταν όταν έβγαινε για τους περιπάτους του μαζί με τη συνοδεία υπηρετών, αλόγων κι ενός έγχρωμου Αιθίοπα που ήταν ο… αρχιθαλαμηπόλος του!

Στην Κεφαλονιά παρέμεινε για έξι μήνες. Μέσα σ’ αυτό το χρονικό διάστημα ξεχωρίζει η εκδήλωση μιας κρίσης του Λόρδου κατά την επίσκεψή του σ’ ένα μοναστήρι. Ενώ η υποδοχή που του επεφύλαξαν ο ηγούμενος και οι καλόγεροι ήταν ιδιαιτέρως μεγαλοπρεπής και τιμητική, την πιο κρίσιμη στιγμή της τελετής όπου ο ηγούμενος διάβαζε εγκώμια υπέρ του Λόρδου, αυτός καταλήφθηκε από θυμό, αποστροφή για τους πάντες και αηδία για τον περίγυρο! Έβρισε τους πάντες στα Ιταλικά, άρπαξε μια λάμπα και εξαφανίστηκε. Όλοι τα έχασαν ενώ ο ηγούμενος φαίνεται να είπε «είναι τρελός ο καημένος»…

Οι άνθρωποι του Λόρδου τον ακολούθησαν και τον βρήκαν αμπαρωμένο στο δωμάτιο του να φωνάζει και να σκίζει τα ρούχα του. Όταν έσπασαν την πόρτα τους επιτέθηκε με μία καρέκλα ενώ αναγκάστηκαν να τον ακινητοποιήσουν με τη βία προκειμένου να του δώσουν το φάρμακό του. Την άλλη μέρα ήταν σα να μην είχε συμβεί τίποτα! Πρόσφερε μία δυνατή δωρεά στο παγκάρι του μοναστηριού και ούτε γάτα ούτε ζημιά… Όλα αυτά τα γνωρίζουμε με λεπτομέρειες απ’ το συμπατριώτη και συνοδό του Λόρδου, Edward Trelawny.

Πριν φύγει απ’ την Κεφαλονιά, ο Λόρδος προχώρησε και σε μία ακόμη προσβλητική και εγκληματική, αυτήν τη φορά, κίνηση. Όταν επισκέφτηκε την Ιθάκη το καλοκαίρι του 1823 φαίνεται να «απέσπασε» με κάποιο τρόπο ένα ανήλικο αγόρι απ’ την οικογένειά του και να το πήρε μαζί του. Έκτοτε δε γνωρίζουμε τίποτα για τη μοίρα του δύστυχου αγοριού που ενδεχομένως η οικογένειά του να θεώρησε μεγάλη τιμή και καλοτυχία την παραχώρησή του στη δούλεψη ενός… Λόρδου! Απ’ αυτά όμως που μαθαίνουμε αργότερα, για τα έργα και τις ημέρες του Λόρδου στο Μεσολόγγι, μπορούμε, αλίμονο, να εικάσουμε τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε ο Μπάηρον το άτυχο παιδί…

Τέλος, ενώ ήταν στην Κεφαλονιά ο Λόρδος Μπάηρον ήρθε σε επαφή με τον Κολοκοτρώνη μέσω δύο ανθώπων του που τους έστειλε στην Τρίπολη. Μέσα απ’ τις περιγραφές ενός εξ αυτών, του Browne που ήταν και προσωπικός του ιατρός, γνωρίζουμε λεπτομέρειες γι’ αυτήν τη συνάντηση. Ο Κολοκοτρώνης τους δέχτηκε παρουσία των οπλισμένων ανδρών του ενώ ο ίδιος καθόταν σ’ ένα μεγαλοπρεπή τουρκικό σοφά. Στη συζήτηση που ακολούθησε ο μεγάλος Έλληνας πολεμιστής ήταν αδέκαστος: Εκφράστηκε οργισμένα για τους Φαναριώτες και προσωπικά για τον Μαυροκορδάτο για τον οποίο είπε «ένας άνανδρος και ραδιουργός… θα τον κάθιζα ανάποδα σε έναν γάϊδαρο και θα τον έδιωχνα από το Μοριά». «Γενναίο άνδρα» αποκάλεσε τον Υψηλάντη ενώ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτηση του Κολοκοτρώνη για το αγγλικό δάνειο στου οποίου την προοπτική ήταν ο μόνος αντίθετος! Πίστευε ότι η Αγγλία θα αποκτούσε μεγάλη πρόσβαση και επιρροή στην πατρίδα μας και έλεγε χαρακτηριστικά: «Η Ελλάδα είναι σε θέση να ελευθερωθεί με τις δικές της δυνάμεις αρκεί να έχει να αντιμετωπίσει μόνο τους Τούρκους»…

Εδώ κλείνει το πρώτο μέρος. Στο επόμενο μέρος που θα δημοσιευτεί την ερχόμενη Δευτέρα, 9 Αυγούστου, θα παραθέσουμε τα γεγονότα μετά την αποβίβαση του Μπάηρον στο Μεσολόγγι, τις απόψεις του για την Ελλάδα και τους Έλληνες, το μυστήριο γύρω απ’ το θάνατό του και την πρότασή μας.

Γιάννης Βαρούχας

Πηγές: 
-Φ. Φωτάκος: Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, εκδ. «Φιλ. Χρονικών», Αθήναι 1960
-J. Browne, Voyage from Leghorn to Cefalonia with Lord Bayron 1834
-Thomas  Moore, The Life, Letters and journals of Lord Bayron, London 1830
-J. Kennedy, Conversation on Religion with Lord Bayron, London 1830
-Astarte, A Fragment of truth concerning George Gordon Bayron, London 1921
-Edward Trelawny, Recollections of the Last Days of Shelley and Bayron, London 1858
-Iris Origo, The Last Attachment, Byron and Tereza Guiccioli, 1849
-Glenbernie, The Dairies of Sylvester Douglas, London 1929